Tag Archives: Χαράτσι

Η ΠΙΚΡΗ ΑΛΗΘΕΙΑ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ!!!


Αρειος Πάγος: Είσπραξη του τέλους ακινήτων από τη ΔΕΗ

Της Ιωαννας Μανδρου

Τέλος στο σίριαλ με την είσπραξη του ειδικού τέλους ακινήτων έδωσε, ύστερα από ημέρες αβεβαιότητας, ο Αρειος Πάγος. Το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο της χώρας αποφάσισε χθες ότι η ΔΕΗ θα είναι ο φορέας που θα εισπράττει για λογαριασμό του Δημοσίου το πολυσυζητημένο τέλος για όσο χρονικό διάστημα ισχύει η νομοθετική ρύθμιση που το έχει επιβάλει.

Οι ανώτατοι δικαστές, σύμφωνα με πληροφορίες, έκριναν ότι για λόγους δημοσίου συμφέροντος -το όποιο ανάγεται όπως αναφέρουν στην απόφασή τους στην είσπραξη δημοσίων εσόδων- η ΔΕΗ πρέπει να εισπράττει το τέλος για τα ακίνητα, και έκαναν έτσι δεκτή την αίτηση που είχαν καταθέσει στον Αρειο Πάγο το ελληνικό Δημόσιο και η διοίκηση της ΔΕΗ. Με την αίτησή τους αυτή, τόσο το Δημόσιο όσο και η ΔΕΗ ζητούσαν να μην εφαρμοστεί δικαστική απόφαση του Πρωτοδικείου Αθήνας που είχε κρίνει το αντίθετο. Δηλαδή ότι η ΔΕΗ δεν πρέπει να καταλογίζει και να υπολογίζει στους λογαριασμούς ρεύματος το ειδικό τέλος για τα ακίνητα. Η απόφαση αυτή μάλιστα του Πρωτοδικείου, που εκδόθηκε μετά την κατάθεση συλλογικών αγωγών από καταναλωτικές οργανώσεις, ίσχυε σύμφωνα με τον νόμο έναντι πάντων και όχι μόνον για εκείνους τους πολίτες που είχαν προσφύγει δικαστικά.

Για την απόφαση του Αρείου Πάγου, σύμφωνα με πληροφορίες, σημαντικό ρόλο διαδραμάτισε και το γεγονός ότι μέσω των λογαριασμών της ΔΕΗ για δεκαετίες ολόκληρες εισπράττονται και άλλα τέλη, όπως εκείνο για την ΕΡΤ αλλά και το λεγόμενο ΤΑΠ που αφορά τους δήμους. Και ενώ το ελληνικό Δημόσιο πρόβαλε και έγιναν δεκτοί λόγοι δημοσίου συμφέροντος στο ανώτατο δικαστήριο, οι καταναλωτικές οργανώσεις από την πλευρά τους επέμειναν να μη συνδεθεί το τέλος ακινήτων με τους λογαριασμούς ρεύματος. Αξίζει να σημειωθεί ότι στον Αρειο Πάγο επίσης εκκρεμεί και αναμένεται να εκδικασθεί στις 22 Μαρτίου ακόμα μία αίτηση – αναίρεση του Δημοσίου, με την οποία ζητείται η πλήρης ανατροπή της επίμαχης απόφασης του Πρωτοδικείου.

ΠΗΓΗ:kathimerini.gr

ΣΧΕΤΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΗ.ΑΡΙΣΤΙΠΠΟΣ.: Η απόφαση διαθέτει ως αιτιολογία , βάσιμα νομικά ερείσματα. Δεν είναι όμως ρηξικέλευθη. Θα μπορούσαν οι Δικαστές όχι να πρωτοτυπήσουν αλλά να βάλουν τα δεδομένα της κρατικής επικυριαρχίας σε άλλη βάση. Πιο υγιεινή και πιο δημοκρατική. Υπάρχει έλλειμα Δημοκρατίας αυτή την στιγμή στην Ελλάδα. Δεν χρειάζεται όμως αυτό να γίνει καθεστώς. Είναι αναγκαίο να τεθούν πολλά πράγματα σε άλλη βάση και με άλλη οπτική. Κατ΄εμάς έπρεπε να τολμήσουν…………..Τίποτα περισσότερο.

Αποσυνδέει το χαράτσι από τη ΔΕΗ ο Άρειος Πάγος


Το δικαστήριο απέρριψε το αίτημα του Γ. Στουρνάρα

Αποσυνδέει προς το παρόν το τέλος ακινήτων με τους λογαριασμούς της ΔΕΗ ο Άρειος Πάγος. 

Ειδικότερα, ο πρόεδρος υπηρεσίας του δικαστηρίου, αρεοπαγίτης Γεράσιμος Φουρλάνος, απέρριψε το αίτημα του υπουργού Οικονομικών, Γιάννη Στουρνάρα, να εκδώσει προσωρινή διαταγή για να «παγώσει» η υπ΄αριθμ. 1101/2012 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, που έκρινε αντισυνταγματική και παράνομη την είσπραξη του τέλους ακινήτων (Έκτακτο Ειδικό Τέλος Ηλεκτροδοτημένων Δομημένων Επιφανειών), μέσω των λογαριασμών της ΔΕΗ.

Αύριο θα συζητηθεί στον Άρειο Πάγο η αίτηση του υπουργού Οικονομικών, με την οποία ζητάει να ανασταλεί προσωρινά η επίμαχη απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

ΠΗΓΗ: newsbeast

Ανακούφιση στην ΔΕΗ για το παράνομο χαράτσι


Η δικαστική απόφαση που ουσιαστικά εμποδίζει τη ΔΕΗ να εισπράττει με τους λογαριασμούς ρεύματος και το χαράτσι για τα ακίνητα δεν έχει ακόμη καθαρογραφεί, ήταν η πρώτη αντίδραση από στέλεχος της εταιρείας, που κλήθηκε να σχολιάσει την περίφημη απόφαση.

Η εταιρεία, προσθέτει ο ίδιος, πρέπει να συμμορφώνεται στους νόμους και θα πρέπει να περιμένει να δει τόσο τις αποφάσεις των δικαστηρίων όσο και τις αποφάσεις των συναρμόδιων υπουργείων για το θέμα.

Είναι αλήθεια πάντως ότι η δικαστική απόφαση μόνο αρνητικά αισθήματα δεν προκάλεσε στους ανθρώπους της εταιρείας, παρά το γεγονός ότι το λεγόμενο χαράτσι φεύγει από τους λογαριασμούς της ΔΕΗ το 2013 και απομένει η είσπραξη μόνο κάποιων τελευταίων δόσεων του 2012. Άλλωστε το ΕΕΤΗΔΕ ευθύνεται για την παρολίγο χρεωκοπία της επιχείρησης στις αρχές του 2012, όταν δόθηκε η εντολή να παγώσουν οι αποκοπές, με αποτέλεσμα οι απλήρωτοι λογαριασμοί να φτάσουν το 1,2 δισ.

Αλλά και μετά τη μερική εξομάλυνση της κατάστασης, η δικαστική απόφαση φαίνεται ότι ανοίγει το δρόμο και για μια άλλη εξέλιξη –για την οποία μάλιστα προϊδέασε και η σχετική εισήγηση της ΡΑΕ για τις αλλαγές στην αγορά ηλεκτρισμού: την απεμπλοκή των λογαριασμών του ρεύματος από την υποχρέωση είσπραξης τελών και εισφορών υπέρ τρίτων. Θυμίζουμε  ότι σύμφωνα με την εισήγηση της ΡΑΕ, θα πρέπει να αποσυνδεθεί η είσπραξη των τελών αυτών (δημοτικός φόρος, δημοτικά τέλη, ΕΕΤΗΔΕ, ΕΡΤ, ΔΕΤΕ κλπ) από την απειλή διακοπής της ηλεκτροδότησης. Με απλά λόγια εάν κάποιος πληρώνει το ρεύμα του αλλά αφήνει απλήρωτη την ΕΡΤ και το Δήμο, προτείνεται η ΔΕΗ να μην του κόβει το ρεύμα. Όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό, η απόφαση που εκδόθηκε για το ΕΕΤΗΔΕ πάει ένα βήμα παραπέρα και αποτελεί σημαντικό όπλο – επιχείρημα της εταιρείας στη μάχη για την «αποφορολόγηση» των λογαριασμών ρεύματος. Έτσι δεν αποκλείεται πολύ σύντομα να ληφθούν σημαντικές αποφάσεις στην κατεύθυνση αυτή. Και εκεί που συζητάμε για αυξήσεις στο ρεύμα, να υπάρξει αποφορολόγηση των λογαριασμών σε τέτοιο βαθμό, που το τελικό συνολικό κόστος να είναι περιορισμένο. Κάπως έτσι λοιπόν εξηγείται το ανεπίσημο σχόλιο ανθρώπου της ΔΕΗ που είπε στο Capital.gr μεταξύ σοβαρού και αστείου για την απόφαση του δικαστηρίου, «να φύγει από πάνω μας»…

πηγή: Capital.gr

Τρεις δικαστίνες αλλάζουν… τα φώτα στη ΔΕΗ ή στο δημόσιο ταμείο;


Του Παναγιώτη Στάθη

Μια απόφαση με πολλές αναγνώσεις και σίγουρα με άμεσες συνέπειες για τη λειτουργία της ΔΕΗ αλλά και τα προϋπολογισθέντα έσοδα από το αποκαλούμενο χαράτσι επί των ακινήτων, είναι αυτή που δημοσιοποιήθηκε χθες από το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Η υπ΄ αριθμόν 1101/12 απόφαση του δικαστηρίου (πρόεδρος Αικατερίνη Σπηλιωτοπούλου, Μαρία Βολίκα, εισηγήτρια και Κων/να Λουκαδάκου, δικαστική πάρεδρος) επί της ουσίας αποφάσισε ότι:

Α) Το συγκεκριμένο μέτρο είναι αντισυνταγματικό αφού αποτελεί φόρο και όχι τέλος και με δεδομένη τη μειωμένη φοροδοτική ικανότητα των ελλήνων εκφεύγει των συνταγματικών επιταγών.
Β) Η ΔΕΗ πλέον δεν μπορεί να εισπράττει το ειδικό τέλος ακίνητης περιουσίας, αφού δεν έχει τέτοια αρμοδιότητα (δηλαδή να εισπράττει φόρους).
Γ) Η ΔΕΗ δεν μπορεί σε κάθε περίπτωση να διακόπτει το ρεύμα σε περίπτωση μη πληρωμής του χαρατσιού.

Τι σημαίνει για τους πολίτες

Τί σημαίνει όμως πρακτικά αυτή η απόφαση; Σήμερα Τετάρτη, το μεσημέρι, αναμένεται ο συνήγορος των Ενώσεων Καταναλωτών που είχαν προσφύγει στο Δικαστήριο, Γιάννης Μυταλούλης να κοινοποιήσει την απόφαση στη ΔΕΗ η οποία θα καλείται να την εφαρμόσει αφού είναι  προσωρινά εκτελεστή. Παράλληλα, επειδή ακολουθήθηκε η διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας η απόφαση αυτή αφορά το σύνολο των καταναλωτών της ΔΕΗ και όχι μόνο τους προσφεύγοντες. Το αναφέρει άλλωστε η ίδια η απόφαση: «Από την απόφαση δε που εκδίδεται σε μια τέτοια δίκη, που δέχεται τη συλλογική αγωγή, παράγεται μια ιδιότυπη δεσμευτικότητα που ισχύει έναντι πάντων».

Πρακτικά αυτό θα κριθεί όταν ο πρώτος πολίτης θα προσφύγει στα ταμεία της ΔΕΗ και θα ζητήσει να πληρώσει το λογαριασμό ρεύματος και όχι το χαράτσι. Σε περίπτωση άρνησης του υπαλλήλου, ο πολίτης δικαιούται να ενημερώσει το ΙΝΚΑ και από εκεί ξεκινά μια αυτόφωρη ποινική διαδικασία για τους αρμοδίους της ΔΕΗ.

Αναφέρει επί λέξει η απόφαση: «…να απειληθεί σε βάρος της εναγόμενης χρηματική ποινή 300 ευρώ για κάθε μέρα επιμέρους και ανά καταναλωτή αλλά και κατά ημέρα παραβίαση εκάστης των παραπάνω παραβιάσεων και να αναγνωριστεί το δικαίωμα των καταναλωτών να αξιώνουν αποζημίωση για κάθε μια ημέρα από τις παραπάνω βλαπτικές συμπεριφορές της εναγόμενης».

Πρακτικά αυτό σημαίνει πως αφενός κινείται αυτόφωρη διαδικασία σε βάρος των υπευθύνων της ΔΕΗ για παραβίαση δικαστικής απόφασης και αφετέρου δικαίωμα αγωγής για αποζημίωση εκ μέρους των πολιτών.

Δεκάδες εκατομμύρια σε βάρος της ΔΕΗ και του Δημόσιου ταμείου

Νομικές πηγές εξηγούν επίσης πως η απόφαση γεννά και δικαιώματα ομαδικών ή ατομικών αγωγών εκ μέρους των πολιτών κατά της ΔΕΗ για όσα έχουν ήδη πληρώσει, τα οποία μπορούν πλέον να διεκδικήσουν από το δικαστήριο. Επισημαίνουν δε πως η μη συμμόρφωση με τη δικαστική απόφαση και η υποχρέωση της ΔΕΗ να υποβάλλει αποζημιώσεις μπορεί να γεννήσει ακόμα και «απιστία στην υπηρεσία» αφού ζημιώνεται εξαιτίας τους η περιουσία της ΔΕΗ.

Σε μια τέτοια περίπτωση όμως, ομαδικών αγωγών, κι αν δεν προβλεφθεί ρύθμιση εκ μέρους του κράτους ή δεν ανασταλεί από άλλο δικαστήριο η απόφαση έως το Εφετείο (κάτι που αναμένεται να ζητήσει η ΔΕΗ)  είναι δεδομένο το πρόβλημα και για τα δημόσια ταμεία που έχουν προϋπολογίσει τα συγκεκριμένα χρήματα αλλά και για τη ΔΕΗ λόγω της νομικής συνευθύνης της. Άλλωστε και στη συγκεκριμένη δίκη η ΔΕΗ ζήτησε την παρέμβαση του Δημοσίου υπέρ της, όπως και τελικά έγινε.

Αντίθετες αποφάσεις

Η απόφαση αυτή πάντως είναι αντίθετη (στο θέμα της συνταγματικότητας συνολικά αλλά και της δυνατότητας είσπραξης από τη ΔΕΗ αφού το ΣτΕ δεν αναφέρθηκε στο θέμα) με την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας – Capital.gr 02/03/2012- που αποφάνθηκε υπέρ της συνταγματικότητας του αποκαλούμενου χαρατσιού μέσω του λογαριασμού της ΔΕΗ επειδή πρόκειται για έκτακτο μέτρο. Στο σημείο που συμπίπτουν  οι δυο αποφάσεις είναι η πλήρης αποσύνδεση της μη καταβολής του με την απειλή διακοπής του ηλεκτρικού ρεύματος.

Οι πρωτοδίκες σε αντίθεση με το ΣτΕ θεωρούν συνολικά αντισυνταγματικό το μέτρο γιατί  δεν συνιστά ανταποδοτικό τέλος, αλλά φόρο. Κρίνουν επίσης πως οι συγκεκριμένες ρυθμίσεις δεν μπορούν να χαρακτηριστούν «έκτακτες» υπό την έννοια του φόρου που επιβάλλεται για την αντιμετώπιση εκτάκτων και απρόβλεπτων καταστάσεων, δεδομένου ότι η θέσπιση του στις 3 Οκτωβρίου 2011 με άμεση ισχύ από της ημερομηνίας αυτής, χωρίς σχετική πρόβλεψη στον προϋπολογισμό του έτους 2011 (κατά παράβαση του Συντάγματος) αποσκοπεί στην πρόληψη δημοσιονομικών προβλημάτων.

Όσον αφορά τη διασάλευση της συνταγματικής αρχής της φοροδοτικής ικανότητας των ελλήνων, ξεκαθαρίζουν πώς δεν αποτελεί αντικειμενικό μέτρο το εμβαδόν του σπιτιού, η παλαιότητα και η τιμή ζώνης τα οποία είναι τα μόνα κριτήρια για την επιβολή του χαρατσιού.

Νέες δίκες

Αν πάντως η συγκεκριμένη απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου «σταθεί» και στο Εφετείο και τον Άρειο Πάγο, τότε οριστικά θα αποφασίσει το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο που θα κληθεί να αποφανθεί υπέρ της μιας ή της άλλης πλευράς.

Πηγή:www.capital.gr

H ΠΙΚΡΗ ΑΛΗΘΕΙΑ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ!!!


https://i1.wp.com/i921.photobucket.com/albums/ad51/zastava1966/xaratsi277.jpg

Με κατασχέσεις μισθών, συντάξεων, ενοικίων, καταθέσεων και κινητών περιουσιακών στοιχείων απειλούνται όσοι δεν πλήρωσαν το Έκτακτο Ειδικό Τέλος Ηλεκτροδοτούμενων Δομημένων Επιφανειών (ΕΕΤΗΔΕ) για το έτος 2011

Σύμφωνα με τον Ελεύθερο Τύπο, περίπου 350.000 ιδιοκτήτες ακινήτων δεν πλήρωσαν μέσω των λογαριασμών του ηλεκτρικού ρεύματος τα οφειλόμενα ποσά του ΕΕΤΗΔΕ για το έτος 2011.

Όπως γράφει η εφημερίδα, μπορεί να γλίτωσαν τις απειλές για διακοπή ρεύματος αλλά δεν θα αποφύγουν το άγριο κυνηγητό που θα εξαπολύσουν εναντίον τους σε μερικές βδομάδες οι υπηρεσίες του ΥΠΟΙΚ.

Θα κληθούν άμεσα να εξοφλήσουν τα χρέη τους υπό την απειλή κατασχέσεων σε εισοδήματα, καταθέσεις και κινητά ή ακίνητα περιουσιακά στοιχεία!

Πριν από λίγες μέρες, η Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων του υπουργείου Οικονομικών προχώρησε στη βεβαίωση των ληξιπρόθεσμων οφειλών ΕΕΤΗΔΕ του έτους 2011, λαμβάνοντας υπόψη τους καταλόγους που της είχαν διαβιβάσει η ΔΕΗ και οι ιδιωτικές εταιρίες παροχής υπηρεσιών ηλεκτροδότησης με τα στοιχεία όσων πελατών τους δεν πλήρωσαν το συγκεκριμένο Τέλος.

Σύμφωνα με πληροφορίες, στους καταλόγους περιλαμβάνονται τα ονόματα των φορολογουμένων που ήταν υπεύθυνοι για την εξόφληση των λογαριασμών του ηλεκτρικού ρεύματος, πράγμα που σημαίνει ότι δεν κατέστη δυνατό να διασταυρωθούν τα στοιχεία από τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος και από τις υποβληθείσες φορολογικές δηλώσεις του έτους 2012, ώστε να βρεθούν σε όλες τις περιπτώσεις οι ιδιοκτήτες των ηλεκτροδοτούμενων ακινήτων, που είναι οι πραγματικοί οφειλέτες του ΕΕΤΗΔΕ.

Έτσι, τα απλήρωτα ποσά του ΕΕΤΗΔΕ του έτους 2011 βεβαιώθηκαν από τη ΓΓΠΣ στα ονόματα των φορολογουμένων, οι οποίοι αναγράφονταν στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος!

Σε πολλές περιπτώσεις όμως, όσοι αναγράφονται στα ειδοποιητήρια της ΔΕΗ ως υπεύθυνοι για την πληρωμή του ρεύματος δεν είναι οι ιδιοκτήτες των ακινήτων, αλλά είναι είτε ενοικιαστές είτε συγγενείς των ιδιοκτητών, προς τους οποίους τα ακίνητα έχουν παραχωρηθεί δωρεάν.

Συνεπώς δεν είναι αυτοί οι οποίοι οφείλουν το ΕΕΤΗΔΕ. Επιπλέον υπάρχουν λογαριασμοί ρεύματος που εκδίδονται στα ονόματα παλαιότερων ιδιοκτητών, οι οποίοι έχουν πλέον αποβιώσει!

Εξαιτίας, λοιπόν, της απόφασης να αποσταλούν ειδοποιητήρια για την εξόφληση του ΕΕΤΗΔΕ σε όσους ήταν υπεύθυνοι για την εξόφληση των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος, θα κληθούν να πληρώσουν το Τέλος αυτό ακόμη και ενοικιαστές ή άλλων κατηγοριών χρήστες των ακινήτων, που δεν είναι οι πραγματικοί οφειλέτες, αφού δεν είναι οι ιδιοκτήτες.

Αναγκαστικά μέτρα είσπραξης

Σε κάθε περίπτωση οφειλέτη ο οποίος δε θα προσέλθει εντός της οριζόμενης προθεσμίας στην αρμόδια ΔΟΥ θα λαμβάνονται τα προβλεπόμενα αναγκαστικά μέτρα είσπραξης:

*Κατασχέσεις απαιτήσεων στα χέρια τρίτων, δηλαδή κατασχέσεις εισοδημάτων ή άλλων ποσών που πρόκειται να εισπράξουν οι οφειλέτες από τρίτους.

*Κατασχέσεις ποσών από τραπεζικούς λογαριασμούς

*Κατασχέσεις κινητών περιουσιακών στοιχείων, όπως Ι.Χ. αυτοκίνητα, σκάφη και άλλα κινητά πράγματα

ΠΗΓΗ: news247.gr

Φόρος καπνού σε όσους τολμούσαν να ανάψουν τζάκι …!!!


Ο φετινός χειμώνας είναι ο χειρότερος της μεταπολεμικής περιόδου, όχι λόγω κρύου, αλλά λόγω περιορισμών στη θέρμανση.
Τα καλοριφέρ σιωπούν, τα τζάκια υπερλειτουργούν, κάποιες σόμπες και μπουριά δοκιμάζονται αν δουλεύουν, ενώ αν ξαναμπούν σε λειτουργία και τα μαγκάλια τότε σημαίνει πως ο χρόνος πηγαίνει προς τα πίσω και αντί να βρισκόμαστε στον 21ο αιώνα κατευθυνόμαστε ταχύτατα στο 19ο αιώνα, με….
τον οποίο θα ασχοληθούμε σήμερα…
Και επειδή τα τελευταία χρόνια η τουρκική λέξη «χαράτσι» ξαναμπήκε στη ζωή μας, σημειώνουμε ότι στην Τουρκοκρατία η θέρμανση θεωρείτο ουσιαστικά τεκμήριο, αφού όσοι, ελάχιστοι, διέθεταν τζάκι και είχαν την τόλμη να το ανάβουν πλήρωναν φόρο καπνού (ελπίζουμε να μη βάζουμε ιδέες…). Όταν ο φρουρός στο φυλάκιο του Ιερού Βράχου της Ακροπόλεως έβλεπε κάποια καμινάδα της πόλης να καπνίζει, ενημέρωνε το φορατζή, ο οποίος έκανε κατ οίκον επίσκεψη στους έχοντες και κατέχοντες θέρμανση.

Το «Δεν πληρώνω» της εποχής σήμαινε, στην καλύτερη περίπτωση, βαρύτατο πρόστιμο και, στη χειρότερη, φυλάκιση σε άθλιες συνθήκες.

Ανεξαρτήτως κοινωνικής τάξης οι προετοιμασίες για τα χειμωνιάτικα κρύα ξεκινούσαν απ τα μέσα Σεπτεμβρίου και διαρκούσαν ένα μήνα. Οι νοικοκυρές, αφού πρώτα σφουγγάριζαν καλά, τοποθετούσαν χαλιά και φλοκάτες στο πάτωμα, ενώ τα πλέον καλαίσθητα χαλιά με τις όμορφες παραστάσεις έμπαιναν στον τοίχο για διακόσμηση αλλά και καλύτερη θέρμανση του δωματίου.

Στη συνέχεια, έβγαζαν από τα μπαούλα – ή «γιούκους» – τα χειμωνιάτικα ρούχα, στα οποία ξεχώριζαν οι ολόσωμες μάλλινες πιτζάμες και οι πλεκτοί σκούφοι με τη φούντα στην άκρη.

Οι άνδρες αναλάμβαναν να μπαλώσουν τις τρύπες στις πόρτες και τη στέγη, καρφώνοντας ξύλα ή παραγεμίζοντάς τις με πούπουλα ώστε να μην μπαίνει η παγωνιά. Τα ξύλα του χειμώνα κόβονταν από τους άνδρες ή από τους «ψυχογιούς», όταν αυτοί υπήρχαν, με μαεστρία και αποθηκεύονταν ομοιόμορφα για να μη χαρακτηριστεί το σπίτι ανοικοκύρευτο, ή όπως ανέφερε έκφραση της εποχής: «Κούτσουρα ανακατωμένα, νύφη μακριά από μένα».

Ακόμα και το άναμμα της πρώτης φωτιάς του χειμώνα αποτελούσε ιεροτελεστία που ξεκινούσε ο σπιτονοικοκύρης ή ο πρεσβύτερος της οικογένειας. Όταν δεν υπήρχε κανένας από τους δύο, καλείτο ένα αγόρι της γειτονιάς, πάνω από 12 χρόνων, που έπαιρνε με κερί τη φλόγα από το καντήλι του σπιτιού και μετά το πρώτο άναμμα δεχόταν τα κεράσματα της οικογένειας.

Τα τζάκια στην Αθήνα του 19ου αιώνα μπορεί να ήταν ελάχιστα – εξ ου και η έκφραση: «Αυτός είναι από τζάκι» -, αλλά πολλά απ αυτά ήταν ιδιαίτερα περίτεχνα, αφού είχαν σκαλισμένα γύρω τους παραστάσεις της καθημερινής ζωής, κυνηγιού ή εικόνες του Χριστού και της Παναγίας, εμφανίζοντας ένα αποτέλεσμα υψηλής αισθητικής, που προκαλούσε έκπληξη και θαυμασμό στους ξένους περιηγητές της εποχής.

Αν η αριστοκρατία ζεσταινόταν από τζάκια, ο λαός περιοριζόταν σε μαγκάλια, που χωρίζονταν στα «ατζέμικα» που ήταν στατικά και στις «καρούσες» που διέθεταν τροχούς ώστε να μετακινούνται στο χώρο. Τα μαγκάλια θερμαίνονταν με πετροκάρβουνο, που ήταν υλικό κακής ποιότητας που κάπνιζε και μύριζε απαίσια, ποιοτικό κάρβουνο, κουκουνάρια από πεύκα και έλατα και φυσικά ξύλο.

Φυσικά, ακόμα και στα μαγκάλια υπήρχε ποιοτική διάκριση, μια και αυτά των πλουσίων ήταν από μπακίρι και υπήρχε ένα σε κάθε δωμάτιο, συμπληρώνοντας το τζάκι, ενώ των φτωχών ήταν μια και μοναδική πρόχειρη κατασκευή που έμπαινε συνήθως κάτω από το τραπέζι, ώστε να ζεσταίνει τα πόδια των μελών της οικογένεια και άναβε μόνο τις ημέρες που είχε πολύ κρύο, τις γιορτές ή όταν υπήρχαν μουσαφίρηδες.

Οι φτωχότεροι είχαν δημιουργήσει ένα ποιοτικό, για την εποχή, θερμαντικό υλικό, ιδιαίτερα όμως χρονοβόρο στην παρασκευή του, τις λεγόμενες φράπες.Οι τελευταίες παρασκευάζονταν από ψιλοκομμένο κάρβουνο, στάχτη, ρετσίνι και ροκανίδι, τα οποία, αφού ζυμώνονταν, ρίχνονταν στο καζάνι όπου γίνονταν πολτός. Στη συνέχεια, αφού στέγνωναν, γίνονταν μικρές μπάλες που ξεραίνονταν στον ήλιο και τον αέρα, ώστε να καταλήξουν τελικά στη φουφού.

Η φτωχική φράπα είχε ιδιαίτερη πέραση και στους πλούσιους, αυτή τη φορά όχι για λόγους οικονομίας, αλλά γιατί έτσι απέφευγαν τις ανεπιθύμητες παρενέργειες (δηλητηριάσεις, λιποθυμίες, πονοκεφάλους, εμετούς) που δημιουργούσε πολλές φορές με τις αναθυμιάσεις του το κάρβουνο. Ο Δημήτρης Καμπούρογλου, μάλιστα, θα περιγράψει τη φράπα ως «…περίφημον είδος καυσίμου ύλης το μίγμα τούτο, καθ ότι αναπλήρωνε επαρκέστατα το ήμερον κάρβουνο».Η πρώτη σόμπα στην Αθήνα εμφανίστηκε στην αυστριακή πρεσβεία, εντυπωσιάζοντας με τη θερμότητα και τις ανάγλυφες παραστάσεις της, αλλά η τιμή της, κατά τις εφημερίδες, «εκπολιτισμένης εστίας» ήταν απλησίαστη για τους πολλούς, αφού εισάγονταν αποκλειστικά από τη Γερμανία. Κάποιος επιχειρηματίας της εποχής προσπάθησε ν αντιγράψει την τεχνογνωσία της νέας εφεύρεσης, επιχειρώντας, χωρίς επιτυχία, να δημιουργήσει μια σόμπα φτιαγμένη αποκλειστικά στην Ελλάδα.

Οι πρώτοι μηχανισμοί τύπου καλοριφέρ κάνουν την εμφάνισή τους, στο τέλος του 19ου αιώνα. Ονομαστικά μιλάμε για μια σόμπα που έπαιζε ρόλο του λέβητα, που έπαιρνε τον ατμοσφαιρικό αέρα θερμαίνοντάς τον και διοχετεύοντάς τον στη συνέχεια μέσω σωλήνων στα δωμάτια.

Στους κοινόχρηστους χώρους, όπως τα καφενεία, η λύση στη θέρμανση δινόταν από το συνωστισμό, το ντουμάνι από τα τσιγάρα και τους ναργιλέδες και κάποια μαγκάλια που υπήρχαν μόνο στα «καλά» καφενεία, όπως του «Ζαχαράτου».

Κων/νος Μπορδόκας.