Tag Archives: Προέλευση

Ποια είναι τα πρόσωπα πίσω από τις πιο γνωστές φιάλες ποτών;


Αποτελούν τα πιο δημοφιλή ποτά από την Ανταρκτική ως την Ωκεανία…

Οι πάντες έχουμε χαθεί για μια στιγμή ή κατά εξακολούθηση στην ιερότητα τους. Γεύσεις που σε φτάνουν στην καθαγίαση ή σε κάνουν να ξεχνάς το όνομα σου.

Όπως και να έχει όμως όλοι οι συνειδητοί πότες αποτίουμε φόρο τιμής στους δημιουργούς που αν και σαν όνομα είναι πολύ γνωστοί αλλά σαν προσωπικότητες ελάχιστοι γνωρίζουν πέντε πράγματα παραπάνω για αυτούς.

1. Captain Morgan

Η τραχύτητα του όταν κυλά ανόθευτο στον οισοφάγο θυμίζει τον διαβόητο Κάπτεν Μόργκαν. Τι και αν τα χρόνια έχουν περάσει και το ρούμι μοιάζει να έχει γίνει η επιλογή όλων όσοι θέλουν να το αραιώσουν με λίγη κόκα κόλα, στην πραγματικότητα είναι μια μολότοφ αλκοόλ, τόσο εκρηκτική όσο τον 17ο αιώνα και ο φοβερός πειρατής.

Ξεροκέφαλος Ουαλός που παντρεύτηκε την ξαδέρφη του και άρχισε να πραγματοποιεί παρακινδυνευμένες αποστολές για τον κυβερνήτη της Τζαμάικα.

Κράτησε ως ομήρους όλους τους κατοίκους του Πόρτομπελο στον Παναμά, έκαψε την πόλη του Παναμά, κατέλαβε το Πορτ – Ο – Πρενς της Αϊτής και σκλάβωσε αρκετούς Ισπανούς της Κούβας. Ήταν ένας αφόρητος κίνδυνος μέχρι το 1671 όταν και υπογράφηκε σύμφωνο ειρήνης μεταξύ Ισπανίας και Αγγλίας. Ο Μόργκαν έγινε ιππότης και άρχισε να παράγει το διάσημο ρούμι για να καταπολεμήσει την ανία του.

2. Johnnie Walker

Το πιο διάσημο ουίσκι στον κόσμο έχει μάλλον την πιο βαρετή ιστορία. Ο Τζόνι Γουόκερ γεννήθηκε το 1805 στο Ερσάιερ και όταν πέθανε ο πατέρας του κληρονόμησε 400 λίρες.

Αποφάσισε να ανοίξει ένα παντοπωλείο στο Κιλμάρνοκ και η ζωή κυλούσε πιο αργά και από τις τάπες στα αποστακτήρια του Τζακ Ντάνιελς… Δημιούργησε το «Walker’s Kilmarnock Whisky» αλλά τα πάντα μπήκαν στη θέση τους όταν γύρισε στο Κιλμάρνοκ ο γιος του Αλεξάντερ.

Έχοντας μάθει την τεχνική να αναμειγνύει τσάι ο Αλεξάντερ διοχέτευσε τις γνώσεις του στο ουίσκι. Σύντομα έφτιαξε το “Old Highland Whisky,” η μετεξέλιξη του οποίου ήταν το “Johnnie Walker Black Label”.

3. Jack Daniel

Γόνος μιας οικογενείας που περιελάμβανε άλλα δώδεκα αδέλφια ο Τζάστιν Νιούτον ‘Τζακ’ Ντάνιελς ήταν ένας εμμονοληπτικός Ουαλός που εκνευριζόταν με το παραμικρό.

Στα 20 του χρόνια είχε δημιουργήσει το πρώτο του αποστακτήριο αλλά ο εκνευρισμός του ήταν αυτός που δεν κατάφερε να δει στην ολότητα την επιτυχία του δημιουργήματος του. Όταν μια ημέρα μεθυσμένος από το προηγούμενο βράδυ δεν μπορούσε να ανοίξει το χρηματοκιβώτιο του άρχισε να το κλωτσάει.

Οι κλωτσιές ήταν τόσο δυνατές που τραυμάτισε βάναυσα το πόδι του. Μολύνθηκε και σύντομα με την ιατρική της εποχής βρέθηκε να έχει αφήσει την τελευταία του πνοή από την μόλυνση. Ο Τζακ Ντάνιελς δεν κατάφερε ποτέ να παντρευτεί και το 1907 έδωσε το αποστακτήριο στον ανιψιό του, Λεμ Μότλοου, το όνομα του οποίου υπάρχει πάω στο μπουκάλι

4. Jose Cuervo

Η ιστορία της πιο διάσημης τεκίλας άρχισε το 1758 όταν ο Χοσέ Αντόνιο Κουέρβο έλαβε άδεια από τον βασιλιά της Ισπανίας για να φυτέψει αγαύη την φάρμα του στο Χαλίσκο στο Μεξικό. Ο Χοσέ άρχισε να παράγει το διάσημο μεξικάνικο λικέρ μεσκάλ και από το 1795 δόθηκε η πρώτη άδεια για φτιάχνεται τεκίλα.

Η πρώτη μαζική παραγωγή άρχισε το 1880 και από το 1900 η θαυματουργή κίτρινη και λευκή έλαβαν το όνομα Χοσέ Κουέρβο. Ακόμη και σήμερα ιδιοκτήτες της είναι οι απόγονοι του Χοσέ Κουέρβο.

5. Jim Beam

Ίσως ένα από τα λίγα brand name που δεν έχουν το όνομα του δημιουργού τους. Το πιο δημοφιλές μπέρμπον στον κόσμο άρχισε να παράγεται το 1788 από τον Τζέικομπ Μπιμ.

Έπειτα από 8 χρόνια άρχισαν να τίθενται προς πώληση τα πρώτα μπουκάλια του άγιου αποστάγματος. Έπειτα από μια σκυταλοδρομία κληρονόμων που απέκτησαν την κυριότητα του αποστακτήριου η ποτοαπαγόρευση κυριάρχησε στις εξελίξεις και έβαλε ρολά στο εργοστάσιο παραγωγής του.

Το 1933 Ο Τζιμ Μπιμ μερικές ημέρες έπειτα από την άρση της ποτοαπαγόρευσης έδωσε άμεσα την εντολή να χτιστεί το νέο αποστακτήριο με την ονομασία του μπέρμπον να λέγεται πλέον Jim Beam…

6. Tanqueray

Αναθρεμμένος σε μια οικογένεια που επί τρεις γενιές γεννοβολούσε κληρικούς, ο Τσαρλς Τάνκερεϊ δεν είχε προφανή διαφυγή από τον ιερό άμβωνα που τον καλούσε σαν την σειρήνα.

Και όμως πραγματοποίησε την αναστροφή σε μια εν πολλοίς προδιαγεγραμμένη ζωή ανοίγοντας μια μικρή μονάδα παραγωγής στον Λονδίνο το 1830. Περίπου 17 χρόνια μετά το Tanqueray ήταν ο υγρός πόθος όλων των βρετανικών αποικιών.

Τα στρατεύματα της αυτοκρατορίας είχαν αναπτύξει εθισμό σε αυτή την ακαταμάχητη πικράδα του τζιν με τόνικ…

7. Campari

Στα 14 ο Γκάσπαρε Καμπάρι είχε εξελιχθεί σε έναν αλχημιστή των ποτών. Χρησιμοποιούσε 60 διαφορετικά υλικά για να εμφανίσει ένα αποτέλεσμα που κατέλυε κάθε αντίσταση.

Το 1860 δημιούργησε το γκρουπ Καμπάρι, όπου το διάσημο απεριτίφ έγινε το trademark του για τα επόμενα 150 χρόνια. Ακόμη και σήμερα η συνταγή που προσφέρει αυτό το μοναδικό γευστικό απόσταγμα είναι μυστική.

Την γνωρίζει ο πρόεδρος της εταιρείας, ο οποίος με ελάχιστους εργαζόμενους δημιουργεί το ποτό που περιέχει πορτοκάλι, κυνίνο, ξύσματα φλούδας και του φυτού ραβέντι…

ΠΗΓΗ:men24

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: tampouloukia.gr

Advertisements

Οι Ρομά ήρθαν όντως πριν από 1.500 χρόνια από την Ινδία


Παρόλο που εμφανίζουν μεγάλη ποικιλία όσον αφορά τη γλώσσα, τη θρησκεία και τα έθιμά τους, οι πληθυσμοί των Ρομά ανά την Ευρώπη μοιράζονται ένα κοινό παρελθόν, που ξεκίνησε στη Βορειοδυτική Ινδία, πριν από περίπου 1.500 χρόνια, όταν άρχισαν τις πρώτες μεταναστεύσεις τους προς τη Δύση.

Αυτό αποκαλύπτει μια νέα διεθνής επιστημονική έρευνα, με ελληνική συμμετοχή, που για πρώτη φορά μελέτησε εκτεταμένα σε γενετικό επίπεδο την προέλευση και δημογραφική ιστορία των Ρομά και έρχεται να επιβεβαιώσει την ινδική καταγωγή των ευρωπαίων Ρομά, την οποία είχαν ήδη δείξει οι σχετικές συγκριτικές γλωσσολογικές μελέτες.

Οι ερευνητές Νταβίντ Κομάς του Ινστιτούτου Εξελικτικής Βιολογίας του πανεπιστημίου Πομπέου Φάμπρα της Βαρεκελώνης και Μάνφρεντ Κάιζερ του πανεπιστημίου «Έρασμος» του Ρότερνταμ, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο έγκριτο περιοδικό βιολογίας «Current Biology», συνέλλεξαν και ανέλυσαν δείγματα γενετικού υλικού από 13 ομάδες Ρομά από διάφορα σημεία της Ευρώπης. Από ελληνικής πλευράς, συμμετείχε η αναπληρώτρια καθηγήτρια Αναστασία Κουβάτση, από τον Τομέα Γενετικής του Τμήματος Βιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Οι Ρομά αποτελούν σήμερα την πολυπληθέστερη μειονοτική ομάδα της Ευρώπης, αποτελούμενη από περίπου 11 εκατ. άτομα, δηλαδή περίπου όσο είναι ο πληθυσμός της Ελλάδας ενώ εκτιμάται ότι έφθασαν αρχικά στα Βαλκάνια πριν από περίπου 900 χρόνια και στη συνέχεια άρχισαν να διασπείρονται σε διάφορα άλλα σημεία της Ευρώπης.

Το ενδιαφέρον είναι ότι οι Ρομά δεν διαθέτουν γραπτά ιστορικά αρχεία σχετικά με την καταγωγή και την εξάπλωσή τους. Επειδή συνήθως είναι περιθωριοποιημένες μειονότητες στις χώρες όπου ζουν, όπως είπε ο Κομάς, οι επιστήμονες μέχρι σήμερα δεν είχαν δώσει μεγάλη σημασία στην περίπτωση των Ρομά.

Οι Ρομά αποκλήθηκαν «γύφτοι» κατά τον 16ο αιώνα, επειδή υπήρξε η εντύπωση ότι προέρχονταν από την Αίγυπτο, κάτι που δεν επιβεβαιώνει η νέα γενετική ανάλυση. Αν και διάφορες περιοχές της Μέσης Ανατολής και του Καυκάσου, από όπου πέρασαν οι Ρομά κατά τις μεταναστεύσεις τους από την Ανατολή προς τη Δύση, άφησαν έντονα ίχνη στη γλώσσα αυτών των νομάδων, η νέα μελέτη βρήκε περιορισμένα μόνο στοιχεία για την ύπαρξη κοινής γενετικής προέλευσης ανάμεσα στους Ρομά της Ευρώπης και σε όσους ζουν σε αυτές τις περιοχές σήμερα (π.χ. Αίγυπτος).

Όπως είπε ο Κάιζερ, «από γενετικής πλευράς, οι πληθυσμοί των Ρομά μοιράζονται μια κοινή και μοναδική ιστορία που έχει δύο βασικά συστατικά: τις ρίζες τους που ανάγονται στη βορειοδυτική Ινδία και τη διαχρονική ανάμιξή τους με μη-Ρομά ευρωπαϊκούς πληθυσμούς κατά τη διάρκεια των μεταναστεύσεών τους από την Ινδία και κατά μήκος της Ευρώπης».

Οι Ρομά έχουν κατά καιρούς υποστεί διακρίσεις σε βάρος τους, με αποκορύφωμα την εξόντωση ενός μεγάλου αριθμού τους (οι εκτιμήσεις κυμαίνονται από 200.000 έως 1,5 εκατ.) από τη ναζιστική Γερμανία, στη διάρκεια του Ολοκαυτώματος. Μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο οι κομμουνιστικές χώρες της Ευρώπης άσκησαν συχνά μια καταπιεστική υποχρεωτικής αφομοίωσης των Ρομά, που έφθασε μέχρι του σημείου της καταναγκαστικής στείρωσης προκειμένου να μειωθεί ο αριθμός τους.

ΠΗΓΗ: pkool.gr

Στην Ανατολία γεννήθηκαν τα αμπέλια


Το πρώτο κρασί δημιουργήθηκε πριν από 7 έως 10,5 χιλιάδες χρόνια

Σχεδόν όλα τα σημερινά κρασιά παράγονται από το ευρωπαϊκό αμπέλι Vitis vinifera

Το πρώτο κρασί δημιουργήθηκε από άγρια αμπέλια στην περιοχή της Ανατολίας πριν από 7 έως 10,5 χιλιάδες χρόνια, υποδεικνύουν νέες γενετικές αναλύσεις και αρχαιολογικά ευρήματα.

Οι ποικιλίες

Στις εύκρατες περιοχές του Βορείου Ημισφαιρίου έχουν αναγνωριστεί ως σήμερα περίπου 60 είδη αμπέλου (το γένος Vitis), από τα οποία ελάχιστα έχουν χρησιμοποιηθεί στην οινοποιία. Πρακτικά, όλα τα σημερινά κρασιά προέρχονται από ποικιλίες της ευρωπαϊκής αμπέλου, Vitis vinifera, το οποίο απαντάται ακόμα και σήμερα σε άγρια κατάσταση στη Μεσόγειο, την Κεντρική Ευρώπη, την Εγγύς Ανατολή και την Κεντρική Ασία.

Το ευρωπαϊκό αμπέλι φύεται και στην Τουρκία, η οποία μπορεί να μην είναι γνωστή για την οινοποιία της, διατηρεί όμως αρκετές «αρχαίες» ποικιλίες όπως το Μποάσκερε και το Οκιούζγκιοζου. Οι ποικιλίες αυτές, σε συνδυασμό με κάποια ενδιαφέροντα αρχαιολογικά ευρήματα, τράβηξαν το ενδιαφέρον του Ελβετού ειδικού Χοσέ Βουλαμόθ, ο οποίος διερεύνησε τη γενεαλογία της αμπέλου σε συνεργασία με τον Πάτρικ ΜακΓκόβερν, βιομοριακού αρχαιολόγου στο Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια. Και οι δύο, σχολιάζει το Γαλλικό Πρακτορείο, θεωρούνται αυθεντίες στη γενεαλογία των κρασιών και έχουν δημοσιεύσει βιβλία για το θέμα.

«Θέλαμε να συλλέξουμε δείγματα άγριων και καλλιεργούμενων αμπέλια από την Εγγύς Ανατολή -δηλαδή την νοτιοανατολική Ανατολία, την Αρμενία και τη Γεωργία- για να μάθουμε σε ποια περιοχή το άγριο αμπέλι είναι πιο συγγενικό γενετικά με την καλλιεργούμενη ποικιλία» ανέφεραν οι ερευνητές σε συνέδριο οινολογίας που πραγματοποιείται στη Σμύρνη.

Οι αναλύσεις

Οι γενετικές αναλύσεις έδειξαν ότι, από γενετική άποψη, οι καλλιεργούμενες ποικιλίες Vitis vinifera συγγενεύουν περισσότερο με τα άγρια αμπέλια που καταλαμβάνουν ακόμα και σήμερα μεγάλες εκτάσεις στην Τουρκία.

Στις γενετικές ενδείξεις έρχονται να προστεθούν τα προκαταρκτικά ευρήματα από αρχαιολογικές μελέτες, τα οποία υποδεικνύουν ότι το ευρωπαϊκό αμπέλι καλλιεργήθηκε πρώτα στην νοτιοανατολική Ανατολία κάποια στιγμή από το 5.000 έως το 8.500 π.Χ, ανέφερε ο Δρ ΜακΓκάβερν. Οι ερευνητές επισήμαναν πάντως ότι τα άγρια αμπέλια της Τουρκίας απειλούνται τώρα από το έντομο της φυλλοξήρας, το οποίο προέρχεται από τη Βόρειο Αμερική.

ΠΗΓΗ: tovima.gr

«Βrasserie»..Ή αλλιώς «Βρασερύζι»


«Βράσε ρύζι», μια κλασική έκφραση που χρησιμοποιούμε συχνά ,συνήθως όταν απογοητευόμαστε για κάτι ,χωρίς όμως να ξέρουμε  απο που βγήκε.Θα έλεγα επίσης ό,τι αν θέλαμε να περιγράψουμε την κατάσταση την οποία περνάμε κάπως πιο …κόσμια ,αυτό ακριβώς θα λέγαμε..

«Βρασερύζι»: Η πρώτη brasserie στην Ελλάδα!

γράφει ο Ελευθέριος Σκιαδάς
Πολλές φορές ακούγεται η έκφραση «βράσε ρύζι» για μια κατάσταση ή μια υπόθεση που δε διορθώνεται λόγω της τροπής που έχει λάβει. Μία από τις πλέον αξιόπιστες ερμηνείες για την προέλευσή της είναι η ριζόσουπα της παρηγοριάς που κατανάλωναν σε πολλά μέρη της χώρας μετά την κηδεία. Εν πάση περιπτώσει πρόκειται για έκφραση βαθιάς απογοήτευσης και αδιεξόδου. Το ρύζι υποδηλώνει τη φτώχεια, την ανέχεια και την κακομοιριά. Έχουν γραφεί ατελείωτες ερμηνείες, αλλά και συγκεκριμένα περιστατικά στα οποία αποδόθηκε η πατρότητα της έκφρασης.
Ελάχιστα γνωστό είναι όμως το γεγονός ότι ως ορολογία συνδέθηκε με ένα από τα πιο γραφικά στέκια των Αθηνών, ένα ιδιότυπο καφενεδάκι σε μια γωνιά της λεωφόρου Αμαλίας. Ένα καφενεδάκι που ζήλεψε τη δόξα των γαλλικών brasserie, αλλά στην Πλακιώτικη διάλεκτο αποδόθηκε με το απλούστατο «Βρασερύζι», προφανώς από το «Βρασσερί»! Πλούσια στοιχεία για το περίφημο αυτό «Βρασερύζι» της λεωφόρου Αμαλίας διέσωσε ο Α. Φούφας, προσπαθώντας να περιγράψει τον ιδιοκτήτη του, έναν Ανδριώτη με ανατολίτικα χαρακτηριστικά, ο οποίος μάλλον για τσιμπουκτσής σε τούρκικο σεράι προοριζόταν παρά για ιδιοκτήτης μιας εκλεπτυσμένης brasserie. Πάντως, το «Βρασερύζι» λειτουργούσε μέχρι τα τελευταία προπολεμικά χρόνια φιλοξενώντας μερικούς από τους πιο γραφικούς τύπους των Αθηνών.
Υπάρχει και μια δευτερη εκδοχή
(δανεισμένη από ένα παλαιό βιβλίο του Τάκη Νατσούλη),προσθέτοντας και τις αναπόφευκτες προεκτάσεις…
Βαλκανικοί πόλεμοι:
ένα ελληνικό τάγμα αποκομμένο από τους υπολοίπους προελαύνει στο βουλγαρικό έδαφος με πενιχρότατα εφόδια και το μόνο φαγητό που παρέχεται είναι σκέτο βρασμένο ρύζι.Στο χωριό Λάμπροβο οι πεινασμένοι στρατιώτες κάνουν επιδρομή στους ορνιθώνες και μαζεύουν κότες για να τους κάνει ο μάγειρος Εμμανουήλ Αναπλιώτης επιτέλους κάτι καλύτερο,αλλά ο εντιμότατος ταγματάρχης Αγγελάκης διατάσσει να επιστραφούν οι… αιχμάλωτες, οπότε από κάποια απογοητευμένα χείλη ακούστηκε η φράση: «Μανώλη, βράσε όρυζα (και πάλι)». Εδώ λοιπόν προστίθεται εκ μέρους μας και η εξής πραγματολογική παρατήρηση: Το ρύζι το αποφλοιωμένο δεν είναι, ως γνωστόν, η καλύτερη τροφή, αφού ο φλοιός περιέχει πολλά και πολύ χρήσιμα συστατικά. Ωστόσο, όπως παρατηρεί στο βιβλίο του «Η αναίμακτη επανάσταση» ο Tristram Stuart,«ενώ οι ευρωπαϊκοί στρατοί κουβαλούσαν τα αναρίθμητα και βαρύτατα βαρέλια με παστό κρέας, οι στρατιώτες της Ανατολής, Ινδοί και Μογγόλοι ήταν από το 1600 ακόμη σε πολύ καλύτερη φόρμα με προμήθειες που περιελάμβαναν φακές και ρύζι».Οπότε οι έλληνες στρατιώτες της εποχής υπήρξαν τυχεροί στην ατυχία τους.
ΠΗΓΗ: 24grammata.com
ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: ektiesthisi.blogspot.gr

Γη και Σελήνη: σχέση μητρική ή αδελφική;


Η κρατούσα ως σήμερα θεωρία για τη δημιουργία της σελήνης φαίνεται να ανατρέπεται από έναν απροσδόκητο μάρτυρα: το τιτάνιο!

Για τους αρχαίους Ελληνες ήταν η σύντροφος του Ενδυμίωνα, θεού του ύπνου, για μας είναι ένα καλοσυνάτο πρόσωπο, που μας κοιτάζει αφηρημένο κάθε μήνα, και για τους επιστήμονες είναι το κοντινότερο προς τη Γη ουράνιο σώμα. Ο λόγος είναι για τη Σελήνη, τον μοναδικό φυσικό δορυφόρο της Γης, η ιστορία της οποίας εξακολουθεί να αποτελεί για τους επιστήμονες ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα. Οι πρώτες θεωρίες των αρχών του 20ού αιώνα δεν ήταν συμβατές με τα αστρονομικά δεδομένα του συστήματος Γης – Σελήνης, ενώ η επικρατούσα σήμερα θεωρία μεταξύ των αστρονόμων φαίνεται να μην είναι συμβατή με τα γεωλογικά δεδομένα της Σελήνης.
Ο Αριστοτέλης δίδασκε ότι η Σελήνη είναι μια τέλεια σφαίρα φτιαγμένη από αιθέρα, η οποία περιφέρεται σε τέλεια κυκλική τροχιά γύρω από τη Γη. Οι παρατηρήσεις του Γαλιλαίου όμως έδειξαν ότι η επιφάνεια της Σελήνης είναι καλυμμένη από βουνά, πεδιάδες και κρατήρες, έτσι ώστε να μοιάζει περισσότερο με την επιφάνεια της Γης παρά με μια τέλεια σφαίρα. Από τότε ως σήμερα έχουν συγκεντρωθεί για τη Σελήνη περισσότερες πληροφορίες απ’ όσο για οποιοδήποτε άλλο ουράνιο σώμα.
Θα περίμενε κανείς ότι με τόσα στοιχεία θα γνωρίζαμε με λεπτομέρεια την ιστορία του δορυφόρου μας. Και όμως, σήμερα εξακολουθούν να υπάρχουν αμφιβολίες για τον τρόπο δημιουργίας της, αφού οι ερευνητικές προσπάθειες αστρονόμων και γεωλόγων δείχνουν να καταλήγουν σε αλληλοσυγκρουόμενα αποτελέσματα.

Ο δρόμος προς την… Ταυτόχρονη Δημιουργία

Η περιεκτικότητα των σεληνιακών πετρωμάτων σε τιτάνιο είναι πανομοιότυπη με την αντίστοιχη των γήινων πετρωμάτων. Θεωρείται έτσι ότι αποκλείεται να συνέπραξε και άλλο ουράνιο σώμα στη δημιουργία του δορυφόρου μας.

Τα πρώτα στοιχεία της Σελήνης που υπολογίστηκαν με μεγάλη ακρίβεια, μετά την εποχή του Γαλιλαίου, ήταν η τροχιά της και η διάμετρός της και, στη συνέχεια, η μάζα της. Αντίθετα με αυτά που πίστευε ο Αριστοτέλης, η τροχιά της δεν είναι κυκλική αλλά περίπλοκη και, σε πρώτη προσέγγιση, ελλειπτική. Η δε μάζα της είναι λίγο μεγαλύτερη από το 1% της μάζας της Γης, τιμή που μπορεί να φαίνεται μικρή αλλά στην πραγματικότητα είναι μεγάλη, αφού όλοι οι υπόλοιποι δορυφόροι του Ηλιακού Συστήματος έχουν μάζα μικρότερη από το 1‰ της μάζας του πλανήτη γύρω από τον οποίο περιφέρονται. Με βάση αυτά τα στοιχεία, καθώς και τις φωτογραφίες της επιφάνειας της Σελήνης, οι αστρονόμοι πρότειναν διάφορες θεωρίες για τον τρόπο σχηματισμού της.

Η παλαιότερη θεωρία, η οποία μάλιστα είχε προταθεί από τον Τζορτζ Ντάργουιν, τον γιο του γνωστού μας – από τη θεωρία της εξέλιξης των ειδών – Δαρβίνου, υπέθετε ότι η Σελήνη δημιουργήθηκε από τη Γη, όταν ένα κομμάτι ύλης αποσπάστηκε από την περιοχή του ισημερινού του πλανήτη μας λόγω της φυγόκεντρης δύναμης. Η θεωρία αυτή εγκαταλείφθηκε, επειδή για να συμβεί ένα τέτοιο φαινόμενο θα έπρεπε η Γη να περιστρέφεται τόσο γρήγορα ώστε η διάρκεια της ημέρας να είναι μόνο πέντε ώρες. Μια μεταγενέστερη θεωρία βασίζεται στην υπόθεση ότι η Σελήνη ήταν ένα είδος μεγάλου αστεροειδούς, που συνελήφθη από το βαρυτικό πεδίο της Γης στα αρχικά στάδια της δημιουργίας του Ηλιακού Συστήματος. Η θεωρία αυτή απαιτεί μια ιδιαίτερα πυκνή γήινη ατμόσφαιρα την εποχή της σύλληψης, που απ’ ό,τι φαίνεται ποτέ δεν υπήρχε. Ετσι στα τέλη της δεκαετίας του 1960 διδαχθήκαμε στο Πανεπιστήμιο την επικρατούσα τότε θεωρία της ταυτόχρονης δημιουργίας. Κατ’ αυτήν Γη και Σελήνη δημιουργήθηκαν ταυτόχρονα από το ίδιο πρωταρχικό νέφος αερίου και σκόνης, την εποχή της δημιουργίας των πλανητών του Ηλιακού Συστήματος από τα υπολείμματα του υλικού που δημιούργησε τον Ηλιο.

Η θεωρία της σύγκρουσης με άλλον πλανήτη

Το 1969 όμως, όταν οι πρώτοι άνθρωποι πάτησαν το πόδι τους στην επιφάνεια της Σελήνης και έφεραν πίσω δείγματα από την επιφάνεια του δορυφόρου μας, ανατράπηκε και η θεωρία της ταυτόχρονης δημιουργίας. Ο λόγος είναι ότι η χημική σύσταση της επιφάνειας της Σελήνης διαφέρει σημαντικά από αυτήν της Γης και, άρα, δεν είναι δυνατόν τα δύο ουράνια σώματα να προέρχονται από το ίδιο αρχικό σύννεφο αερίου και σκόνης. Ετσι εμφανίστηκε στο προσκήνιο η πιο πρόσφατη θεωρία, αυτή της σύγκρουσης της Γης με ένα σώμα του αρχικού Ηλιακού Συστήματος στο μέγεθος του Αρη. Σύμφωνα με τη σύγχρονη αντίληψη, την εποχή που δημιουργήθηκε το Ηλιακό μας Σύστημα, πριν από 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια, οι συγκρούσεις ανάμεσα στα ουράνια σώματα που περιφέρονταν γύρω από τον Ηλιο ήταν ένα πολύ συνηθισμένο φαινόμενο. Στη θέση όπου βρίσκεται σήμερα η Γη είχε δημιουργηθεί αρχικά ένας πλανήτης, η πρωτο-Γη, που δεν είχε δορυφόρο. Στη συνέχεια η πρωτο-Γη συγκρούστηκε «πλαγιομετωπικά» με έναν άλλον πρωτοπλανήτη, στο μέγεθος του Αρη. Το αποτέλεσμα ήταν ότι το μεγαλύτερο μέρος της μάζας των δύο αρχικών σωμάτων συσσωματώθηκε και απετέλεσε τη σημερινή Γη. Ενα μικρό μέρος των επιφανειακών στρωμάτων των δύο πρωτοπλανητών εκτοξεύθηκε στο Διάστημα και μέσα σε μερικές δεκάδες χρόνια συμπυκνώθηκε σε ένα μεγάλο σφαιρικό σώμα, τη Σελήνη, η οποία από τότε αποτελεί τον φυσικό δορυφόρο της Γης. Η θεωρία αυτή ερμηνεύει τόσο το είδος της τροχιάς της Σελήνης όσο και το γεγονός ότι αυτή έχει μικρότερη πυκνότητα από τη μέση πυκνότητα της Γης, αφού δημιουργήθηκε από τα επιφανειακά στρώματα των δύο πρωτοπλανητών και έτσι δεν «κληρονόμησε» μέρος του πυρήνα τους που απετελείτο από σίδηρο και νικέλιο.

Διάψευση από… τιτάνιο!

Η επιστημονική έρευνα όμως δεν χαρακτηρίζεται πάντα από τη συνεχή εξέλιξη προς μια τελική «σωστή» θεωρία. Πολλές φορές εμφανίζονται «πισωγυρίσματα», όταν νεότερα ερευνητικά αποτελέσματα έρχονται σε αντίθεση με μια κρατούσα θεωρία. Ετσι για πολλούς δεν απετέλεσε έκπληξη το γεγονός ότι την περασμένη άνοιξη δημοσιεύθηκε ένα ερευνητικό αποτέλεσμα που φαίνεται αντίθετο με το παραπάνω σενάριο. Η περιεκτικότητα των σεληνιακών πετρωμάτων σε τιτάνιο είναι ίδια ακριβώς με αυτή των γήινων.
Επειδή οι ενώσεις του τιτανίου δεν εξαερώνονται εύκολα, αυτό σημαίνει ότι σε μια σύγκρουση της πρωτο-Γης με άλλο σώμα το τιτάνιο των δύο σωμάτων θα έπρεπε να «κληρονομηθεί» ανέπαφο στη Σελήνη. Επειδή ο πρωτοπλανήτης είχε δημιουργηθεί σε άλλη περιοχή του Ηλιακού Συστήματος απ’ ό,τι η Γη, θα έπρεπε η περιεκτικότητά του σε τιτάνιο να διαφέρει από αυτήν της Γης, οπότε και η περιεκτικότητα της Σελήνης σε τιτάνιο θα έπρεπε γενικά να μην είναι ίδια με αυτήν της Γης. Το γεγονός ότι είναι ίδια φαίνεται να υποδεικνύει ότι η Σελήνη είχε μόνο έναν γονιό, όπως πολύ ωραία το έθεσε ένα από τα μέλη της ερευνητικής ομάδας της πρόσφατης δημοσίευσης. Με άλλα λόγια, μοιάζει σαν να ξαναγυρίζουμε στη θεωρία του Ντάργουιν! Το μέλλον θα δείξει αν η θεωρία της σύγκρουσης μπορεί να τροποποιηθεί ώστε να ερμηνεύει τα νεότερα αποτελέσματα ή αν θα εγκαταλειφθεί για κάτι καινούργιο.

Ο κ. Χάρης Βάρβογλης είναι καθηγητής του Τμήματος Φυσικής του ΑΠΘ.

ΠΗΓΗ: tovima.gr