Tag Archives: Επιστήμες

Mηχανή αέναης κίνησης λειτουργεί… χωρίς ενέργεια!


Ο Νορβηγός Reidar Finsrud δημιούργησε ένα μηχανισμό με την ονομασία «Finsrud Wheel», ο οποίος συνεχίζει να λειτουργεί αδιάλειπτα από το 1996, χωρίς να έχει κάποια σύνδεση με εξωτερική πηγή ενέργειας. Χρησιμοποιώντας έναν συνδυασμό της βαρύτητας, μαγνητών αλλά και τη φιλοσοφία του εκκρεμούς, η παράξενη «μηχανή του Finsrud» λειτουργεί ασταμάτητα από το 1996 που συναρμολογήθηκε για πρώτη φορά.

Προφανώς δεν μπορεί καμία μηχανή να κινηθεί χωρίς ενέργεια. Ο συγκεκριμένος μηχανισμός έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον πολλών καθώς δεν έχει εξηγηθεί επακριβώς ο τρόπος λειτουργίας του. Ο Reidar Finsrud διατηρεί τη δημιουργία του σε… θησαυροφυλάκιο, αναμένοντας το ενδιαφέρον εταιρειών με σκοπό την εμπορική εκεμετάλλευσή της, με την απαιτούμενη βελτίωση, προς την κατεύθυνση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

ΠΗΓΗ: perierga.gr

Advertisements

CERN: Ενδείξεις για νέα μορφή ύλης


Οι συγκρούσεις μεταξύ πρωτονίων και ιόντων μολύβδου στον επιταχυντή του CERN έχουν δώσει δείγματα μιας ασυνήθιστης συμπεριφοράς εκ μέρους ορισμένων σωματιδίων που παράγονται.

Οι νέες αυτές παρατηρήσεις, σύμφωνα με μερικούς επιστήμονες, αποτελούν ενδείξεις για τη δημιουργία, κατά τις συγκρούσεις, μιας νέας μορφής ύλης, η οποία πιθανώς συνίσταται σε ένα κύμα γκλουονίων που μοιάζει με υγρό.

Οι ενδείξεις εντοπίστηκαν από τους ερευνητές του ανιχνευτή Compact Muon Solenoid (CMS) του CERN σε ένα δείγμα περίπου 2 εκατ. συγκρούσεων πρωτονίων-μολύβδου, όπου παρατηρήθηκαν να δημιουργούνται μερικά ζεύγη σωματιδίων, τα οποία περιέργως εκτοξεύτηκαν μακριά με τρόπο που υποδήλωνε μια αλληλοσυσχέτιση ανάμεσα στις κατευθύνσεις τους.

»Με κάποιον τρόπο, κινήθηκαν μετά τη σύγκρουση προς την ίδια κατεύθυνση, μολονότι δεν είναι ακόμα σαφές πώς μπορούν να επικοινωνήσουν μεταξύ τους. Αυτό εξέπληξε πολλούς επιστήμονες, μεταξύ των οποίων εμάς», δήλωσε ο καθηγητής φυσικής Γκούντερ Ρόλαντ του πανεπιστημίου ΜΙΤ των ΗΠΑ, ο οποίος ήταν υπεύθυνος για την ανάλυση των δεδομένων που προέκυψαν από τις συγκρούσεις των υποατομικών σωματιδίων.

Ανάλογες συγκρούσεις μεταξύ πρωτονίων παρατηρήθηκαν προ διετίας

Κάτι ανάλογο είχε παρατηρηθεί από την ίδια ερευνητική ομάδα σε συγκρούσεις μεταξύ πρωτονίων προ διετίας περίπου, καθώς και μετά τη σύγκρουση ιόντων βαρέων μετάλλων όπως μολύβδου, χρυσού και χαλκού μεταξύ τους.

Αυτές οι συγκρούσεις βαρέων ιόντων π.χ. μολύβδου-μολύβδου (αλλά όχι μεταξύ πρωτονίων-μολύβδου) είναι γνωστό ότι παράγουν ένα κύμα πλάσματος κουάρκ-γκλουονίων, δηλαδή την »καυτή σούπα» που υπήρχε στο σύμπαν κατά τα πρώτα εκατομμυριοστά του δευτερολέπτου μετά την »Μεγάλη Έκρηξη» (Μπιγκ-Μπανγκ).

Αυτό το κύμα πλάσματος φαίνεται να ωθεί ορισμένα σωματίδια προς την ίδια κατεύθυνση. Από την άλλη, μερικοί θεωρητικοί φυσικοί έχουν υποστηρίξει ότι οι συγκρούσεις μεταξύ πρωτονίων μπορεί να παράγουν ένα κύμα γκλουονίων σαν υγρό, που αποτελεί μια νέα μορφή ύλης (γνωστή ως »color-glass condensate»).

Το μυστηριώδες φαινόμενο της »κβαντικής εμπλοκής»

Είναι αυτή ακριβώς η -θεωρητική έως τώρα- ύλη που πιθανώς παρατηρήθηκε μετά τις συγκρούσεις πρωτονίων-ιόντων μολύβδου στο CERN. Πιστεύεται ότι τα σωματίδια αυτής της ύλης αλληλοεπηρεάζονται εξ αποστάσεως μέσω του μυστηριώδους φαινομένου της »κβαντικής εμπλοκής».

Από τον Ιανουάριο του 2013, οι ερευνητές του ανιχνευτή CMS σχεδιάζουν να κάνουν επί εβδομάδες μια σειρά νέων συγκρούσεων πρωτονίων-μολύβδου για να επιβεβαιώσουν αν όντως παράγεται αυτή η παράξενη υγρή μορφή ύλης στον επιταχυντή.

Τα γκλουόνια είναι σωματίδια μηδενικής μάζας που ανταλλάσσονται μεταξύ των κουάρκ και είναι οι φορείς της δύναμης ισχυρής αλληλεπίδρασης, η οποία συγκρατεί τα υποατομικά σωματίδια μέσα στον πυρήνα. Τα πρωτόνια αποτελούν ένα από τα θεμελιώδη συστατικά των ατόμων, ενώ τα ιόντα μολύβδου είναι άτομα μολύβδου με 82 πρωτόνια το καθένα (χωρίς τα ηλεκτρόνιά τους).

Η σχετική επιστημονική δημοσίευση θα γίνει στο περιοδικό φυσικής »Physical Review B», ενώ έγινε ήδη η σχετική προδημοσίευση στο »arXiv».

Πηγή: ΑΜΠΕ

Ο Pac-Man επιστρέφει στα φεγγάρια του Κρόνου


Ο θρυλικός ήρωας των videogames εμφανίζεται σε εικόνες δορυφόρων

Μίμας και Τηθύς, φεγγάρια με γνώριμο πρόσωπο (Πηγή: NASA/JPL-Caltech/GSFC/SWRI)

Οι ερευνητές της αποστολής Cassini της NASA έδωσαν στη δημοσίευσή τους τον ανορθόδοξο τίτλο Pac-Man, η Επιστροφή. Ένας σχηματισμός που μοιάζει με τον ήρωα του θρυλικού βιντεοπαιχνιδιού εντοπίστηκε σε υπέρυθρες εικόνες της Τηθύος, ενός μικρού δορυφόρου του Κρόνου. Το ίδιο σχήμα είχε βρεθεί το 2010 και στον Μίμα, ένα ακόμα φεγγάρι του πλανήτη των δαχτυλιδιών.
Και στις δύο περιπτώσεις, αναφέρουν οι ερευνητές στην επιθεώρηση Icarus, το πορτρέτο του Pac-Man σχηματίζεται από περιοχές με υψηλότερη θερμοκρασία σε σχέση με την υπόλοιπη επιφάνεια των δύο δορυφόρων.

H εξήγηση

Η πιθανότερη εξήγηση είναι ότι οι περιοχές αυτές βομβαρδίζονται από ηλεκτρόνια υψηλής ενέργειας. Ο βομβαρδισμός αυτός αλλοιώνει το απαλό χιόνι της παγωμένης επιφάνειας και το μετατρέπει σε σκληρό πάγο, με αποτέλεσμα η λεία πια επιφάνεια να καθυστερεί να ζεσταθεί στη διάρκεια της ημέρας, αλλά και να κρυώσει στη διάρκεια της νύχτας. «Ο εντοπισμός ενός δεύτερου Pac-Man στο σύστημα του Κρόνου μας λέει ότι οι διαδικασίες που δημιουργούν αυτούς τους Pac-Men είναι πιο διαδεδομένες από ό,τι πιστεύαμε» σχολίασε η Κάρλι Χάουατ του Southwest Research Institute, επικεφαλής της νέας μελέτης.

Η «θερμική ανωμαλία» στην Τηθύ καταγράφηκε με το υπέρυθρο φασματόμετρο του Cassini, το οποίο μελετά το σύστημα του Κρόνου από το 2004. Οι θερμότερες περιοχές του δορυφόρου έχουν θερμοκρασία -183 βαθμούς Κελσίου, ενώ οι πιο ψυχρές, όπως το άνοιγμα του «στόματος» του Pac-Man, είναι 15 βαθμούς ψυχρότερες. Σε αντίθεση όμως με ό,τι συμβαίνει στον Μίμα, ο Pac-Man της Τηθύος είναι ορατός, έστω και αμυδρά, σε εικόνες ορατού φωτός. Μάλιστα αυτή η διακύμανση της φωτεινότητας είχε καταγραφεί για πρώτη φορά από την αποστολή Voayger το 1980.

ΠΗΓΗ: tovima.gr

SOS εκπέμπουν οι επιστήμονες – ερευνητές της Ευρώπης


Οι περικοπές της ΕΕ θα πλήξουν μακροπρόθεσμα επιστήμη και επιχειρηματικότητα

Εκκλήσεις να μην περικοπεί ο ερευνητικός προϋπολογισμός της ΕΕ δέχτηκε από κορυφαίους επιστημονικούς οργανισμούς ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Χοσέ Μανούελ Μπαρόζο [AP Photo/Michel Euler]

Οι περικοπές στον επιστημονικό προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης απειλούν να βλάψουν την οικονομική ανάκαμψη της περιοχής, όπως προειδοποίησαν τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Χοσέ Μανουέλ Μπαρόζο οι επικεφαλής ορισμένων από τους κορυφαίους ερευνητικούς οργανισμούς στον κόσμο.

Ελλείψεις στον επιστημονικό προϋπολογισμό της ΕΕ θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τη βασική εκπαίδευση των νέων ερευνητών και να πλήξουν σημαντικά έργα υποδομής που θεωρούνται κρίσιμα τόσο για τις επιστήμες στην Ευρώπη όσο και για την οικονομική ανάπτυξη των κρατών – μελών, δήλωσαν σε επιστολή που απηύθυναν στον Μπαρόζο οι επιστήμονες.
Κορυφαία στελέχη από οκτώ από τους μεγαλύτερους ευρωπαϊκούς οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας και του Cern, προειδοποίησαν ότι ο επιστημονικός προϋπολογισμός είναι «απολύτως κρίσιμης σημασίας για να επιστρέψει η ανάπτυξη» στην περιοχή.
Αξιωματούχοι της ΕΕ πρόκειται να αποφασίσουν σε σύνοδο στις Βρυξέλλες σχετικά με την χρηματοδότηση των επιστημών και της καινοτομίας για το διάστημα 2014 ως 2020. Η ΕΕ έχει «ξεχωρίσει» 80 εκατομμύρια ευρώ για τον προϋπολογισμό αυτού του χρονικού διαστήματος, ποσό που θα χρησιμοποιηθεί για εγκαταστάσεις, για μετά – διδακατορική εκπαίδευση και για την ενίσχυση νεαρών ερευνητών που στήνουν το εργαστήριό τους, όμως το ποσό είναι διαπραγματεύσιμο.
Ανάμεσα στα προγράμματα που θα «χάσουν» είναι και το «Elixir», πρόγραμμα που στοχεύει να συνδέσει ιατρικές πληροφορίες με το ανθρώπινο γονιδίωμα και να μοιραστεί τα αποτελέσματα με ερευνητές.
Στην επιστολή αναφέρεται ότι «σε μια εποχή που η επιστροφή στην ανάπτυξη αποτελεί την πιο επείγουσα προτεραιότητα στις πολιτικές της Ευρώπης, είναι απολύτως ζωτικής σημασίας να συνεχιστούν οι επενδύσεις στην έρευνα, τόσο σε ανθρώπινο όσο και τεχνικό δυναμικό».
«Όταν μιλάμε για οικονομία και ανάπτυξη, η επιστήμη και η καινοτομία πρέπει να βρίσκονται στο κέντρο της συζήτησης. Αν δεν πάρουμε έξυπνες αποφάσεις τώρα, θα μας ποδοπατήσουν στην επόμενη ή μεθεπόμενη δεκαετία. Πιστεύουμε βαθιά στην επιστήμη, όμως αυτό είναι κάτι που υποστηρίζει χωρίς συναισθηματισμούς η επιχειρηματικότητα», εξηγεί ο διευθυντής του Ινστιτούτου Λάουε – Λανζεβέν στην Γκρενόμπλ Άντριου Χάρισον.

ΠΗΓΗ: tovima.gr

Ρωμαϊκή πόλη έρχεται στο φως στην κοιλάδα του Εβρου


Βρέθηκαν μοναδικής τέχνης ψηφιδωτά με μυθολογικά θέματα

Τμήμα ψηφιδωτού δαπέδου καθώς έρχεται στο φως

Θαλάσσιες, τερατόμορφες μορφές με ιχθυοκένταυρους (!) Νηρηίδες και δελφίνια απεικονίζονται σε ένα θαυμάσιο ψηφιδωτό δάπεδο ρωμαϊκής βίλας, που ανασκάπτεται στο λόφο της Αγίας Πέτρας στο Διδυμότειχο.

Και δεν είναι τα μόνα ευρήματα, καθώς αυτός ο βραχώδης, οχυρός λόφος φαίνεται ότι κρύβει την ρωμαϊκή Πλωτινόπολη δηλαδή την πόλη, που ίδρυσε ο ρωμαίος αυτοκράτορας Τραϊανός σε ένα στρατηγικό σημείο για τον έλεγχο της κοιλάδας του Εβρου δίνοντάς της το όνομα της γυναίκας του Πλωτίνης.

Ενα ακόμη ψηφιδωτό δάπεδο με γεωμετρικά σχήματα και σύμβολα βρέθηκε εξάλλου σε μία μεγάλη αίθουσα του κτιρίου, η οποία ταυτίζεται με το τυπικό για τις συνήθειες των Ρωμαίων triclinium, δηλαδή το δειπνητήριο.

Η ανασκαφή, που διεξάγεται με επικεφαλής τον αρχαιολόγο κ. Ματθαίο Κουτσουμανή έχει φέρει στο φως ως σήμερα το ανατολικό τμήμα του τρικλινίου, περί τα 70 τ. μ. επί συνόλου 130 _ 140 τ. μ. που υπολογίζεται ότι καταλάμβανε η έπαυλη. Σύμφωνα με τον κ. Κουτσουμανή μάλιστα ένα ακόμη ψηφιδωτό δάπεδο αποκαλύπτεται, μαζί με τμήματα τοιχογραφίας, η οποία χρονολογείται περί τα τέλη του 2ου με αρχές 3ου αιώνα.

Τοίχοι κτιρίου που σώζονται σε αρκετό ύψος και ψηφιδωτό δάπεδο με γεωμετρικά θέματα

Να σημειωθεί ότι η ταύτιση της Αγίας Πέτρας με την Πλωτινόπολη έχει γίνει από το 1959-60 από τον καθηγητή Γεώργιο Μπακαλάκη. Σύμφωνα με τον Ιεροκλέα και τον Κωνσταντίνο Πορφυρογέννητο εξάλλου ήταν μία από τις πέντε πόλεις της επαρχίας Αιμιμόντου. Επίσης στα εκκλησιαστικά χρονικά αναφέρεται ως έδρα επισκόπου της επαρχίας που υπαγόταν στο μητροπολίτη Αδριανουπόλεως. Από τον Προκόπιο επίσης είναι γνωστό ότι ο Ιουστινιανός ανοικοδόμησε τα τείχη της Πλωτινόπολης.

Τυχαίο εύρημα της πόλης υπήρξε το 1965 μία χρυσή, σφυρήλατη προτομή του ρωμαίου αυτοκράτορα Σεπτίμιου Σεβήρου (193-211 μ. Χ.) κατά την κατασκευή χαρακώματος από στρατιώτες και σε βάθος μόλις 1,60μ. Οι  πρώτες συστηματικές ανασκαφικές έρευνες πραγματοποιήθηκαν από τη ΙΘ’ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων το καλοκαίρι του 1977 και στις αρχές της δεκαετίας του ’80. Οι νέες ανασκαφές άρχισαν το 1996 και τώρα πλέον διεξάγονται με πιστώσεις του δήμου Διδυμοτείχου.

Νηρηίδα επάνω σε δελφίνι και ιχθυοκένταυρος σε ψηφιδωτό δάπεδο

ΠΗΓΗ: tovima.gr

Νέες διεθνείς επιστημονικές έρευνες ξεκινούν στην αρχαία Τροία


Μια ομάδα αρχαιολόγων και επιστημόνων διαφόρων ειδικοτήτων (ιδίως από το πεδίο της βιολογίας και βιοτεχνολογίας) θα εξετάσει και πάλι τα ερείπια της αρχαίας Τροίας, ελπίζοντας να φέρει στο φως νέα στοιχεία.

Η διεθνής διεπιστημονική αποστολή, μ’ επικεφαλής τον καθηγητή αρχαιολογίας Ουίλιαμ Έιλγουορντ του πανεπιστημίου του Ουισκόνσιν – Μάντισον, θ’ αρχίσει τις ανασκαφές και τις νέες αναλύσεις στις αρχές του 2013, σε συνεργασία με το τουρκικό πανεπιστήμιο Τσανάκαλε Ονσεκίζ Μαρτ, που βρίσκεται κοντά στην Τροία.

«Η Τροία είναι ένας θεμέλιος λίθος του δυτικού πολιτισμού. Μολονότι η τοποθεσία έχει ανασκαφεί στο παρελθόν, υπάρχουν ακόμα πολλά για να ανακαλυφθούν. Το σχέδιο μας είναι να επεκταθούμε σε ανεξερεύνητες περιοχές του χώρου και συστηματικά να αξιοποιήσουμε τις νέες τεχνολογίες, ώστε να εξάγουμε ακόμα περισσότερες πληροφορίες για τους ανθρώπους που ζούσαν εκεί πριν από χιλιάδες χρόνια», τόνισε ο αμερικανός αρχαιολόγος, ο οποίος έχει μεγάλη ανασκαφική πείρα και θεωρείται ειδικός στην Τροία.

«Στόχος μας είναι να προσθέσουμε ένα νέο στρώμα πληροφοριών σ’ αυτά που ήδη ξέρουμε για την Τροία», δήλωσε ο Ουίλιαμ Έιλγουορντ, ο οποίος ηγείται μιας αποστολής που φιλοδοξεί να κάνει τις πιο εκτεταμένες ανασκαφές και τις πιο εξονυχιστικές αναλύσεις (μ’ έμφαση στην ανάλυση βιολογικού υλικού) που έχουν γίνει μέχρι σήμερα στην περιοχή, η οποία έχει γίνει παγκοσμίως διάσημη από την Ιλιάδα του Ομήρου, αποτελώντας έκτοτε διαχρονική και ανεξάντλητη πηγή έμπνευσης. «Η Τροία αξίζει ένα αρχαιολογικό πρόγραμμα παγκόσμιας κλάσης», όπως είπε ο αμερικανός αρχαιολόγος.

Σύμφωνα με τα έως τώρα δεδομένα, η περιοχή κατοικείτο σχεδόν συνεχώς επί 4.500 χρόνια, από την αρχή της Εποχής του Ορείχαλκου έως τον 13ο αιώνα μ.Χ., όταν εγκαταλείφθηκε. Ήρθε ξανά στο προσκήνιο στη δεκαετία του 1870 με τις ανακαλύψεις του γερμανού Ερίκου Σλίμαν. Η αρχαιολογική τοποθεσία είναι σήμερα περίπλοκη με δέκα διαφορετικούς οικισμούς διαφορετικών εποχών τον ένα πάνω στον άλλο, μερικοί από τους οποίους φέρουν τα σημάδια της βίαιης καταστροφής τους.

Παρ’ όλο που εδώ και σχεδόν 140 χρόνια έχουν γίνει αλλεπάλληλες ανασκαφές στην Τροία (μ’ ένα μεγάλο κενό μεταξύ 1938 – 1988), εκτιμάται ότι έως σήμερα έχει εξερευνηθεί επιστημονικά λιγότερο από το ένα πέμπτο της αρχαιολογικής τοποθεσίας. Στο απόγειό της, η ανυψωμένη οχυρωμένη θέση της Τροίας, με τείχη πάχους 3,5 μέτρων και ύψους 9 μέτρων, είχε έκταση περίπου 24 στρέμματα (24.000 τετραγωνικά μέτρα). Μια περιτοιχισμένη πόλη από κάτω, που κάλυπτε έκταση περίπου 200 στρεμμάτων, είναι μέχρι σήμερα σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητη. Μεταξύ άλλων, δεν έχει ακόμα ανακαλυφθεί το βασιλικό νεκροταφείο της αρχαίας Τροίας.

Σύμφωνα με τον Ουίλιαμ Έιλγουορντ, «υπάρχουν ακόμα μεγάλα κενά στις γνώσεις μας για την ταυτότητα των προϊστορικών Τρώων, τις τοποθεσίες των βασικών νεκροταφείων τους και τη φύση της γραφής τους. Το χρόνιο ερώτημα της ιστορικότητας του Τρωικού Πολέμου επίσης αξίζει περαιτέρω διερεύνηση», πρόσθεσε.

Η σχεδιαζόμενη αποστολή θα βασιστεί σε νέες επιστημονικές τεχνικές, που, μεταξύ άλλων, θα βοηθήσουν στην ανάλυση των χημικών υπολειμμάτων που έχουν βρεθεί μέσα σε κεραμικά αγγεία από αρχαίες κουζίνες και αίθουσες συμποσίων. Βασικό στόχο αποτελεί η γενετική ανάλυση δειγμάτων DNA και πρωτεϊνών από ανθρώπους και ζώα.

Οι έρευνες αυτές ανήκουν στο νέο πεδίο της «μοριακής αρχαιολογίας» και θα γίνουν σε συνεργασία με το Κέντρο Βιοτεχνολογίας του πανεπιστημίου του Ουισκόνσιν – Μάντισον.

Πηγή: ΑΜΠΕ

Αστεροειδής θα περάσει απόψε πάνω από τη Γη


 Σε απόσταση αναπνοής θα περάσει απόψε το βράδυ από τον πλανήτη μας ένας άγνωστος έως σήμερα αστεροειδής, που έχει μέγεθος όσο μια μικρή πολυκατοικία, σε απόσταση μόλις… 95.000 χιλιομέτρων, περίπου το ένα τέταρτο της απόστασης Γης-Σελήνης.

 Η NASA διαβεβαίωσε ότι δε συντρέχει κανένας κίνδυνος πρόσκρουσης με τον πλανήτη μας.
 Ο διαστημικός βράχος με την ονομασία «2012 TC4», ο οποίος έχει μήκος περίπου 17 μέτρων, ανακαλύφθηκε στις 4 Οκτωβρίου και από εκείνη την ημέρα οι επιστήμονες της NASA παρακολουθούν συνεχώς την πορεία του.
 Πρόκειται για τον δεύτερο αστεροειδή αυτή την εβδομάδα, που θα περάσει ανάμεσα στη Γη και τη Σελήνη.
 Την προηγούμενη Κυριακή, στις 7 Οκτωβρίου, ένας ακόμη μεγαλύτερος αστεροειδής, ο «2012 TV» μήκους 32 μέτρων, πέρασε σε απόσταση 255.000 χιλιομέτρων, δηλαδή περίπου 0,7 φορές η απόσταση Γης – Σελήνης.

 

Γη και Σελήνη: σχέση μητρική ή αδελφική;


Η κρατούσα ως σήμερα θεωρία για τη δημιουργία της σελήνης φαίνεται να ανατρέπεται από έναν απροσδόκητο μάρτυρα: το τιτάνιο!

Για τους αρχαίους Ελληνες ήταν η σύντροφος του Ενδυμίωνα, θεού του ύπνου, για μας είναι ένα καλοσυνάτο πρόσωπο, που μας κοιτάζει αφηρημένο κάθε μήνα, και για τους επιστήμονες είναι το κοντινότερο προς τη Γη ουράνιο σώμα. Ο λόγος είναι για τη Σελήνη, τον μοναδικό φυσικό δορυφόρο της Γης, η ιστορία της οποίας εξακολουθεί να αποτελεί για τους επιστήμονες ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα. Οι πρώτες θεωρίες των αρχών του 20ού αιώνα δεν ήταν συμβατές με τα αστρονομικά δεδομένα του συστήματος Γης – Σελήνης, ενώ η επικρατούσα σήμερα θεωρία μεταξύ των αστρονόμων φαίνεται να μην είναι συμβατή με τα γεωλογικά δεδομένα της Σελήνης.
Ο Αριστοτέλης δίδασκε ότι η Σελήνη είναι μια τέλεια σφαίρα φτιαγμένη από αιθέρα, η οποία περιφέρεται σε τέλεια κυκλική τροχιά γύρω από τη Γη. Οι παρατηρήσεις του Γαλιλαίου όμως έδειξαν ότι η επιφάνεια της Σελήνης είναι καλυμμένη από βουνά, πεδιάδες και κρατήρες, έτσι ώστε να μοιάζει περισσότερο με την επιφάνεια της Γης παρά με μια τέλεια σφαίρα. Από τότε ως σήμερα έχουν συγκεντρωθεί για τη Σελήνη περισσότερες πληροφορίες απ’ όσο για οποιοδήποτε άλλο ουράνιο σώμα.
Θα περίμενε κανείς ότι με τόσα στοιχεία θα γνωρίζαμε με λεπτομέρεια την ιστορία του δορυφόρου μας. Και όμως, σήμερα εξακολουθούν να υπάρχουν αμφιβολίες για τον τρόπο δημιουργίας της, αφού οι ερευνητικές προσπάθειες αστρονόμων και γεωλόγων δείχνουν να καταλήγουν σε αλληλοσυγκρουόμενα αποτελέσματα.

Ο δρόμος προς την… Ταυτόχρονη Δημιουργία

Η περιεκτικότητα των σεληνιακών πετρωμάτων σε τιτάνιο είναι πανομοιότυπη με την αντίστοιχη των γήινων πετρωμάτων. Θεωρείται έτσι ότι αποκλείεται να συνέπραξε και άλλο ουράνιο σώμα στη δημιουργία του δορυφόρου μας.

Τα πρώτα στοιχεία της Σελήνης που υπολογίστηκαν με μεγάλη ακρίβεια, μετά την εποχή του Γαλιλαίου, ήταν η τροχιά της και η διάμετρός της και, στη συνέχεια, η μάζα της. Αντίθετα με αυτά που πίστευε ο Αριστοτέλης, η τροχιά της δεν είναι κυκλική αλλά περίπλοκη και, σε πρώτη προσέγγιση, ελλειπτική. Η δε μάζα της είναι λίγο μεγαλύτερη από το 1% της μάζας της Γης, τιμή που μπορεί να φαίνεται μικρή αλλά στην πραγματικότητα είναι μεγάλη, αφού όλοι οι υπόλοιποι δορυφόροι του Ηλιακού Συστήματος έχουν μάζα μικρότερη από το 1‰ της μάζας του πλανήτη γύρω από τον οποίο περιφέρονται. Με βάση αυτά τα στοιχεία, καθώς και τις φωτογραφίες της επιφάνειας της Σελήνης, οι αστρονόμοι πρότειναν διάφορες θεωρίες για τον τρόπο σχηματισμού της.

Η παλαιότερη θεωρία, η οποία μάλιστα είχε προταθεί από τον Τζορτζ Ντάργουιν, τον γιο του γνωστού μας – από τη θεωρία της εξέλιξης των ειδών – Δαρβίνου, υπέθετε ότι η Σελήνη δημιουργήθηκε από τη Γη, όταν ένα κομμάτι ύλης αποσπάστηκε από την περιοχή του ισημερινού του πλανήτη μας λόγω της φυγόκεντρης δύναμης. Η θεωρία αυτή εγκαταλείφθηκε, επειδή για να συμβεί ένα τέτοιο φαινόμενο θα έπρεπε η Γη να περιστρέφεται τόσο γρήγορα ώστε η διάρκεια της ημέρας να είναι μόνο πέντε ώρες. Μια μεταγενέστερη θεωρία βασίζεται στην υπόθεση ότι η Σελήνη ήταν ένα είδος μεγάλου αστεροειδούς, που συνελήφθη από το βαρυτικό πεδίο της Γης στα αρχικά στάδια της δημιουργίας του Ηλιακού Συστήματος. Η θεωρία αυτή απαιτεί μια ιδιαίτερα πυκνή γήινη ατμόσφαιρα την εποχή της σύλληψης, που απ’ ό,τι φαίνεται ποτέ δεν υπήρχε. Ετσι στα τέλη της δεκαετίας του 1960 διδαχθήκαμε στο Πανεπιστήμιο την επικρατούσα τότε θεωρία της ταυτόχρονης δημιουργίας. Κατ’ αυτήν Γη και Σελήνη δημιουργήθηκαν ταυτόχρονα από το ίδιο πρωταρχικό νέφος αερίου και σκόνης, την εποχή της δημιουργίας των πλανητών του Ηλιακού Συστήματος από τα υπολείμματα του υλικού που δημιούργησε τον Ηλιο.

Η θεωρία της σύγκρουσης με άλλον πλανήτη

Το 1969 όμως, όταν οι πρώτοι άνθρωποι πάτησαν το πόδι τους στην επιφάνεια της Σελήνης και έφεραν πίσω δείγματα από την επιφάνεια του δορυφόρου μας, ανατράπηκε και η θεωρία της ταυτόχρονης δημιουργίας. Ο λόγος είναι ότι η χημική σύσταση της επιφάνειας της Σελήνης διαφέρει σημαντικά από αυτήν της Γης και, άρα, δεν είναι δυνατόν τα δύο ουράνια σώματα να προέρχονται από το ίδιο αρχικό σύννεφο αερίου και σκόνης. Ετσι εμφανίστηκε στο προσκήνιο η πιο πρόσφατη θεωρία, αυτή της σύγκρουσης της Γης με ένα σώμα του αρχικού Ηλιακού Συστήματος στο μέγεθος του Αρη. Σύμφωνα με τη σύγχρονη αντίληψη, την εποχή που δημιουργήθηκε το Ηλιακό μας Σύστημα, πριν από 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια, οι συγκρούσεις ανάμεσα στα ουράνια σώματα που περιφέρονταν γύρω από τον Ηλιο ήταν ένα πολύ συνηθισμένο φαινόμενο. Στη θέση όπου βρίσκεται σήμερα η Γη είχε δημιουργηθεί αρχικά ένας πλανήτης, η πρωτο-Γη, που δεν είχε δορυφόρο. Στη συνέχεια η πρωτο-Γη συγκρούστηκε «πλαγιομετωπικά» με έναν άλλον πρωτοπλανήτη, στο μέγεθος του Αρη. Το αποτέλεσμα ήταν ότι το μεγαλύτερο μέρος της μάζας των δύο αρχικών σωμάτων συσσωματώθηκε και απετέλεσε τη σημερινή Γη. Ενα μικρό μέρος των επιφανειακών στρωμάτων των δύο πρωτοπλανητών εκτοξεύθηκε στο Διάστημα και μέσα σε μερικές δεκάδες χρόνια συμπυκνώθηκε σε ένα μεγάλο σφαιρικό σώμα, τη Σελήνη, η οποία από τότε αποτελεί τον φυσικό δορυφόρο της Γης. Η θεωρία αυτή ερμηνεύει τόσο το είδος της τροχιάς της Σελήνης όσο και το γεγονός ότι αυτή έχει μικρότερη πυκνότητα από τη μέση πυκνότητα της Γης, αφού δημιουργήθηκε από τα επιφανειακά στρώματα των δύο πρωτοπλανητών και έτσι δεν «κληρονόμησε» μέρος του πυρήνα τους που απετελείτο από σίδηρο και νικέλιο.

Διάψευση από… τιτάνιο!

Η επιστημονική έρευνα όμως δεν χαρακτηρίζεται πάντα από τη συνεχή εξέλιξη προς μια τελική «σωστή» θεωρία. Πολλές φορές εμφανίζονται «πισωγυρίσματα», όταν νεότερα ερευνητικά αποτελέσματα έρχονται σε αντίθεση με μια κρατούσα θεωρία. Ετσι για πολλούς δεν απετέλεσε έκπληξη το γεγονός ότι την περασμένη άνοιξη δημοσιεύθηκε ένα ερευνητικό αποτέλεσμα που φαίνεται αντίθετο με το παραπάνω σενάριο. Η περιεκτικότητα των σεληνιακών πετρωμάτων σε τιτάνιο είναι ίδια ακριβώς με αυτή των γήινων.
Επειδή οι ενώσεις του τιτανίου δεν εξαερώνονται εύκολα, αυτό σημαίνει ότι σε μια σύγκρουση της πρωτο-Γης με άλλο σώμα το τιτάνιο των δύο σωμάτων θα έπρεπε να «κληρονομηθεί» ανέπαφο στη Σελήνη. Επειδή ο πρωτοπλανήτης είχε δημιουργηθεί σε άλλη περιοχή του Ηλιακού Συστήματος απ’ ό,τι η Γη, θα έπρεπε η περιεκτικότητά του σε τιτάνιο να διαφέρει από αυτήν της Γης, οπότε και η περιεκτικότητα της Σελήνης σε τιτάνιο θα έπρεπε γενικά να μην είναι ίδια με αυτήν της Γης. Το γεγονός ότι είναι ίδια φαίνεται να υποδεικνύει ότι η Σελήνη είχε μόνο έναν γονιό, όπως πολύ ωραία το έθεσε ένα από τα μέλη της ερευνητικής ομάδας της πρόσφατης δημοσίευσης. Με άλλα λόγια, μοιάζει σαν να ξαναγυρίζουμε στη θεωρία του Ντάργουιν! Το μέλλον θα δείξει αν η θεωρία της σύγκρουσης μπορεί να τροποποιηθεί ώστε να ερμηνεύει τα νεότερα αποτελέσματα ή αν θα εγκαταλειφθεί για κάτι καινούργιο.

Ο κ. Χάρης Βάρβογλης είναι καθηγητής του Τμήματος Φυσικής του ΑΠΘ.

ΠΗΓΗ: tovima.gr

Ίχνη από αρχαία ρυάκια στον Άρη βρήκε το Curiosity…


 

Το «Curiosity» εντόπισε ίχνη από αρχαία ρυάκια νερού στον Άρη

Το όχημα «Curiosity» της NASA, που βρίσκεται στον Άρη περίπου επτά εβδομάδες, βρήκε κιόλας ενδείξεις ότι κάποτε έτρεχε νερό στον πλανήτη, γεγονός που επιβεβαιώνει προηγούμενες ανάλογες εκτιμήσεις.

Το ρόβερ τράβηξε φωτογραφίες από κροκαλοπαγή πετρώματα που αποτελούνται από χαλίκια και άμμο. Οι επιστήμονες εκτιμούν, από το μέγεθος και το στρογγυλεμένο σχήμα τους, ότι κάποτε μεταφέρθηκαν και διαβρώθηκαν από τρεχούμενο νερό. Έτσι, πιστεύουν ότι ο ρομποτικός εξερευνητής εντόπισε ένα δίκτυο από αρχαία ρυάκια.

Η ανακάλυψη ανακοινώθηκε από τους επιστήμονες του Εργαστηρίου Αεριοπροώθησης (JPL) της Αμερικανικής Διαστημικής Υπηρεσίας στην Καλιφόρνια, σύμφωνα με το ΒΒC, οι οποίοι έκαναν την εκτίμηση ότι τα εν λόγω πετρώματα εναποτέθηκαν πριν από αρκετά δισεκατομμύρια χρόνια. Τα ρυάκια του νερού μπορεί να έμειναν στην επιφάνεια του Άρη για πολύ χρόνο. Σύμφωνα με τον ερευνητή Μπιλ Ντίτριχ του πανεπιστημίου της Καλιφόρνια – Μπέρκλεϊ, το νερό μπορεί να κυλούσε για χιλιάδες ή και εκατομμύρια χρόνια.

Οι δορυφόροι σε τροχιά γύρω από τον «κόκκινο πλανήτη» έχουν εδώ και καιρό τραβήξει φωτογραφίες από κανάλια στην επιφάνεια, που δημιουργήθηκαν από τη ροή κάποιου υγρού, πιθανότατα νερού. Η ανακάλυψη του «Curiosity» στον κρατήρα Γκέιλ, όπου προσεδαφίστηκε, ενισχύει αυτή την πεποίθηση των επιστημόνων.

Οι ερευνητές μελετούν τώρα προσεκτικά τις εικόνες των χαλικιών μέσα στα πετρώματα (μεγέθους έως μια μπάλα του γκολφ) για να βάλουν συμπεράσματα, από τα μεγέθη και τα σχήματά τους, σχετικά με την ταχύτητα του τρεχούμενου νερού και την απόσταση που διάνυε. Επίσης, προτίθενται να αναλύσουν χημικά αυτά τα πετρώματα για να βρουν ενδείξεις σχετικά με τη φύση του νερού (π.χ. την οξύτητά του), οπότε θα εξάγουν κάποια συμπεράσματα γενικότερα για το πώς ήταν τότε το ευρύτερο περιβάλλον του Άρη.

Το εξάτροχο ρόβερ έχει «βάλει πλώρη» για το όρος Σαρπ στο κέντρο του κρατήρα, όπου αναμένεται να φθάσει προς το τέλος του 2012. Καθ’ οδόν θα περάσει από την περιοχή Γκλενέλγκ, όπου πιστεύεται ότι υπάρχουν άλλα πετρώματα μεγάλου επιστημονικού ενδιαφέροντος.

Σήμερα ο Άρης είναι μια παγωμένη ξερή έρημος χωρίς καθόλου νερό και με κανένα ίχνος ζωής. Όμως κάποτε φαίνεται πως υπήρξε πιο ζεστός και υγρός, ενώ μερικοί υπεραισιόδοξοι επιστήμονες δεν αποκλείουν ότι ακόμα και τώρα κάποιοι μικροοργανισμοί μπορεί να έχουν επιβιώσει στο υπέδαφός του.

Πηγή: ΑΜΠΕ

 

Γιατί πρέπει να αποφύγετε τη μπύρα σε περίπτωση πυρηνικής έκρηξης


Αμφισβητούνται τα αποτελέσματα της μελέτης με τίτλο «Επιδράσεις των πυρηνικών εκρήξεων σε εμπορικά συσκευασμένα ποτά». (Πηγή: US DoE)

Αν καταφέρετε να επιζήσετε στην περίπτωση πυρηνικής καταστροφής, μην σπεύσετε να το γιορτάσετε με μια παγωμένη μπύρα. Η σύγχρονη επιστήμη καταρρίπτει τα αποτελέσματα μιας παλιάς έρευνας του αμερικανικού στρατού, η οποία κατέληγε ότι στο συμπέρασμα ότι τα εμφιαλωμένα ποτά είναι ασφαλή για κατανάλωση όταν το πυρηνικό μανιτάρι κατακαθίσει.Όπως αναφέρει ο δικτυακός τόπος LiveScience.com, ο ιστορικός της επιστήμης Άλεξ Βέλερσταϊν ανέσυρε πρόσφατα από το συρτάρι τα ευρήματα της «Επιχείρησης Τσαγερό», μιας σειράς δοκιμών που είχαν γίνει στην έρημο της Νεβάδα το 1955 προκειμένου να απαντηθούν πρακτικά ερωτήματα για τις τροφές και τα ποτά που θα μπορούσαν να συντηρήσουν τους επιζήσαντες μιας πυρηνικής καταστροφής.

Ένα από τα πειράματα της επιχείρησης είχε τίτλο «Επιδράσεις των πυρηνικών εκρήξεων σε εμπορικά συσκευασμένα ποτά». Όπως εξηγούσαν οι συντάκτες της μελέτης, «τα συσκευασμένα ποτά, τόσο η μπύρα όσο και τα αναψυκτικά, είναι τόσο ευρέως διαθέσιμα στις αστικές περιοχές ώστε είναι προφανές ότι θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως σημαντικές πηγές υγρών».

Οι ερευνητές του στρατού τοποθέτησαν μια μεγάλη ποικιλία ποτών σε μπουκάλι ή κουτάκι  σε απόσταση από 300 μέτρα έως 3,2 χιλιόμετρα από το σημείο μηδέν δύο πυρηνικών εκρήξεων.

Λίγες ώρες μετά, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι μόνο τα μπουκάλια που βρίσκονταν στην ελάχιστη απόσταση από την έκρηξη ήταν ραδιενεργά, και σε κάθε περίπτωση η ραδιενέργεια βρισκόταν «εντός των επιτρεπτών ορίων για επείγουσα χρήση». Σύμφωνα με τον Βέλερσταϊν, αυτό σήμαινε ότι τα ποτά δεν θα προκαλούσαν άμεσες παρενέργειες.

Ο στρατός φρόντισε μάλιστα να υποβάλλει τα ποτά σε «άμεσες δοκιμές γεύσης», στις οποίες διαπιστώθηκε μια «μικρή αλλοίωση» στα δείγματα που δέχθηκαν τα μέγιστα επίπεδα ραδιενέργειας. Παρόλα αυτά, τα ακτινοβολημένα ποτά κρίθηκαν ασφαλή για κατανάλωση.

Όμως το τελικό συμπέρασμα της έρευνας δεν βρίσκει σύμφωνους άλλους επιστήμονες. Όπως εξηγεί ο Ρέικο Χένινγκ, αναπληρωτής καθηγητής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας στο Τσάπελ Χιλ, τα μπουκάλια και τα αλουμινένια κουτάκια της μπύρας και των αναψυκτικών γίνονται ραδιενεργά έπειτα από μια πυρηνική έκρηξη.

«Οι πυρηνικές εκρήξεις απελευθερώνουν τεράστιες ποσότητες νετρονίων, τα οποία μπορούν να προκαλέσουν μεταστοιχείωση στα χημικά στοιχεία και να τα καταστήσουν ραδιενεργά» αναφέρει ο ειδικός.

Αυτού του είδους η μεταστοιχείωση, επισημαίνει, είναι πιθανότερο να συμβεί σε βαριά στοιχεία όπως το αλουμίνιο και το πυρίτιο του γυαλιού, καθώς και στα άτομα χαλκού που μπορούν να μολύνουν τη μπύρα στη διαδικασία παραγωγής της.

Πιο ασφαλή για κατανάλωση θα ήταν τα ποτά και το νερό σε πλαστικά μπουκάλια. Δεδομένου όμως ότι οι περισσότερες πηγές νερού περιέχουν χλώριο και κάλιο, σχετικά βαριά στοιχεία που μπορούν να μεταστοιχειωθούν, το κυριότερο πρόβλημα για τους επιζώντες σύμφωνα με τον Χένινγκ θα ήταν η ανεύρεση καθαρού νερού.

Μετά την έκρηξη, επομένως, το καλύτερο δροσιστικό θα ήταν το νερό που βρίσκεται σε πλαστικά μπουκάλια και έχει αποθηκευτεί στο υπόγειο.

Newsroom ΔΟΛ

ΠΗΓΗ: news.in.gr